MEDIATEK · SCATTER · SP FLASH TOOL
فلش گوشی و تبلت مدیاتک؛ راهنمای کامل با SP Flash Tool
بخش بزرگی از گوشیها و تبلتهای اقتصادی و میانرده، از شیائومی و ردمی گرفته تا اینفینیکس، تکنو، اوپو، ریلمی، لنوو و تبلتهای چینی، پردازندهٔ مدیاتک (MediaTek یا MTK) دارند. وقتی این دستگاهها روی لوگو میمانند، مدام ریاستارت میشوند یا بعد از آپدیت ناقص بالا نمیآیند، راه اصلی بازگرداندن آنها «فلش» یعنی نصب دوبارهٔ کامل فریمور است. ابزار رسمی این کار SP Flash Tool است که فایلها را از طریق حالت دانلود مخصوص مدیاتک روی حافظه مینویسد. در این مقاله به زبان ساده توضیح میدهیم فلش مدیاتک دقیقاً چه اتفاقی است، چه فایلهایی لازم دارد، هر گزینهٔ SP Flash Tool چه میکند، چطور قدمبهقدم فلش کنیم و چطور IMEI و اطلاعات مهم گوشی را در این مسیر از دست ندهیم.

خلاصهٔ سریع: برای فلش مدیاتک به فریمور دقیق همان مدل (شامل فایل Scatter)، درایور MediaTek VCOM و برنامهٔ SP Flash Tool نیاز دارید. فایل Scatter را در برنامه باز کنید، حالت Download Only را برای فلش معمولی انتخاب کنید، دکمهٔ Download را بزنید و بعد گوشی خاموش را با کابل وصل کنید. از گزینهٔ Format All + Download فقط وقتی استفاده کنید که بکاپ NVRAM دارید؛ این گزینه میتواند IMEI را پاک کند. در گوشیهای جدیدتر مدیاتک، فلش از حالت BROM نیاز به احراز هویت (Auth) دارد و با SP Flash Tool معمولی انجام نمیشود.
فلش گوشی مدیاتک یعنی چه؟
فلش کردن یعنی نوشتن دوبارهٔ نرمافزار گوشی روی حافظهٔ داخلی (eMMC یا UFS) از بیرون و با کامپیوتر. وقتی اندروید خراب است، گوشی نمیتواند خودش را تعمیر کند؛ پس باید از مسیری که قبل از اندروید اجرا میشود فایلها را رایت کنیم. در پردازندههای مدیاتک این مسیر دو حالت دارد که شناختن آنها نصف کار است.
حالت Preloader و حالت BROM
Preloader یک برنامهٔ کوچک روی حافظهٔ گوشی است که اولین مرحلهٔ بوت را انجام میدهد. اگر سالم باشد، با وصل کردن گوشی خاموش به کامپیوتر چند ثانیه پورتی به نام MediaTek PreLoader USB VCOM ظاهر میشود و SP Flash Tool از همین مسیر فلش میکند. اگر Preloader خراب یا پاک شده باشد، پردازنده به حالت BROM (Boot ROM) میرود که داخل خود تراشه ساخته شده و هرگز پاک نمیشود. در این حالت پورت MediaTek USB Port دیده میشود.
| حالت | کجا ذخیره شده؟ | کی استفاده میشود؟ |
|---|---|---|
| Preloader | روی حافظهٔ گوشی | فلش معمولی گوشیای که Preloader سالم دارد |
| BROM | داخل تراشهٔ پردازنده (فقطخواندنی) | گوشی کاملاً خاموش و دد، یا Preloader خراب |
| Fastboot | بخشی از بوتلودر | فلش تکهای فایلها در برخی برندها مثل شیائومی |
BROM همان چیزی است که تعمیرکاران با «تست پوینت» یا نگه داشتن دکمههای صدا فعال میکنند. توضیح کامل تست پوینت در مقالهٔ تست پوینت چیست؟ آمده است.
چه وقت باید گوشی مدیاتک را فلش کنیم؟
فلش آخرین راه نیست، ولی اولین راه هم نیست. قبل از آن ریست کارخانه از منوی ریکاوری را امتحان کنید. فلش معمولاً در این شرایط لازم است:
- بوتلوپ: گوشی مدام روی لوگو ریاستارت میشود و ریست کارخانه هم کمک نکرده است.
- آپدیت ناقص: وسط آپدیت شارژ تمام شده یا آپدیت قطع شده است.
- گیر کردن روی لوگو: بعد از نصب رام غیررسمی یا دستکاری فایلهای سیستمی.
- نرمافزار آلوده یا کند: وقتی میخواهید سیستم را کاملاً تمیز و رسمی نصب کنید.
- برگشت به رام رسمی: بعد از کاستوم رام یا روت.
- گوشی خاموش (دد) نرمافزاری: که با BROM هنوز به کامپیوتر وصل میشود.
چه وقت فلش جواب نمیدهد؟
اگر گوشی هیچ واکنشی به کامپیوتر ندارد (هیچ پورتی در Device Manager ظاهر نمیشود)، مشکل احتمالاً سختافزاری است: باتری، سوکت شارژ، حافظه یا تغذیهٔ برد. همچنین اگر IMEI از قبل پاک شده باشد، فلش آن را برنمیگرداند؛ برای آن به مقالهٔ حل مشکل Unknown Baseband و IMEI مراجعه کنید.
فایلهای لازم و شناخت فریمور مدیاتک
فریمور مدیاتک معمولاً یک پوشه با چند ده فایل .img و .bin است. مهمترین فایل آن Scatter است: یک فایل متنی با نامی شبیه MT6765_Android_scatter.txt که نقشهٔ حافظه است و میگوید هر فایل باید در کدام آدرس و کدام پارتیشن نوشته شود.
| فایل یا پارتیشن | کار آن | نکته |
|---|---|---|
| Scatter | نقشهٔ پارتیشنها | شمارهٔ پردازنده در نام آن است |
| preloader | اولین مرحلهٔ بوت | نسخهٔ اشتباه آن گوشی را دد میکند |
| lk یا lk.img | بوتلودر مدیاتک | نمایش لوگو و ورود به Fastboot |
| boot و recovery | هستهٔ اندروید و ریکاوری | با روت و کاستوم ریکاوری تغییر میکنند |
| super یا system و vendor | سیستمعامل اصلی | حجیمترین فایلها |
| md1img | نرمافزار مودم | آنتن و تماس |
| nvram و nvdata | IMEI و کالیبراسیون | معمولاً در فایل فلش نیست و نباید پاک شود |
| userdata | اطلاعات کاربر | فلش آن یعنی ریست کامل |
از کجا فریمور درست را پیدا کنیم؟
مدل دقیق را از برچسب زیر باتری، جعبه یا بخش «درباره تلفن» بردارید؛ مثلاً در اینفینیکس و تکنو کدی مثل X6525 یا BG6. نوع پردازنده را هم بدانید. فریمور برندهای پرکاربرد در فروشگاه موجود است: فریمور شیائومی، فایل فلش اینفینیکس و فایل فلش اوپو. فایلها را با 7-Zip یا WinRAR در مسیری کوتاه و بدون حروف فارسی باز کنید.
گوشیهای سامسونگ حتی اگر پردازندهٔ مدیاتک داشته باشند، با Odin و فایلهای چهارگانه فلش میشوند، نه SP Flash Tool. فریمور آنها را در فریمورهای سامسونگ پیدا کنید.
آمادهسازی کامپیوتر و گوشی
-
نصب درایوردرایور MediaTek VCOM (یا Preloader) را نصب کنید. نسخههای مختلف در صفحهٔ درایورهای موبایل موجود است.
-
دانلود SP Flash Toolنسخهٔ مناسب را از صفحهٔ دانلود SP Flash Tool بگیرید و در پوشهای کوتاه مثل SPFT در ریشهٔ درایو C باز کنید.
-
شارژ گوشیحداقل ۵۰ درصد شارژ داشته باشد؛ در برخی گوشیها فلش با باتری خالی شروع نمیشود.
-
بکاپ اطلاعاتاگر گوشی روشن میشود، از عکسها و مخاطبین بکاپ بگیرید؛ فلش معمولاً همهچیز را پاک میکند.
-
کابل و پورتکابل اصلی و پورت USB پشت کیس (مستقیم روی مادربرد) را استفاده کنید؛ هاب USB مشکلساز است.
نصب درایور در ویندوز ۱۰ و ۱۱
در برخی سیستمها ویندوز درایورهای بدون امضا را رد میکند. اگر درایور نصب نشد، فایل inf را دستی از Device Manager نصب کنید و بعد یک بار گوشی خاموش را وصل کنید تا پورت Preloader در Device Manager برای چند ثانیه ظاهر شود. ظاهر شدن این پورت یعنی ارتباط برقرار است.
برخی فایلهای «درایور» یا «SP Flash Tool کرکشده» در سایتهای ناشناس همراه بدافزار هستند. فقط از منابع شناختهشده دانلود کنید و فایلها را قبل از اجرا با آنتیویروس بررسی کنید.
سه حالت فلش در SP Flash Tool
بالای تب Download یک فهرست کشویی هست که مهمترین تصمیم شما در کل فلش است:

| حالت | چه میکند؟ | کی استفاده کنیم؟ |
|---|---|---|
| Download Only | فقط پارتیشنهای تیکخورده را مینویسد | فلش معمولی، بوتلوپ و برگشت به رام رسمی |
| Firmware Upgrade | بکاپ NVRAM، فرمت، نوشتن و بازگردانی | وقتی جدول پارتیشن تغییر کرده یا Download Only خطا میدهد |
| Format All + Download | کل حافظه را پاک و سپس مینویسد | فقط با بکاپ NVRAM و به تشخیص تعمیرکار |
گزینهٔ Format All + Download پارتیشنهای NVRAM و NVDATA را هم پاک میکند. نتیجه معمولاً IMEI خالی، Unknown Baseband و بیآنتنی است. بدون بکاپ این بخشها هرگز این گزینه را نزنید.
آموزش قدمبهقدم فلش گوشی مدیاتک

-
اجرای برنامهفایل flash_tool.exe را با Run as administrator اجرا کنید.
-
انتخاب Download Agentدر بیشتر نسخهها فایل MTK_AllInOne_DA.bin خودکار انتخاب شده است؛ اگر فریمور فایل DA مخصوص دارد، همان را بدهید.
-
بارگذاری Scatterروی Choose کنار Scatter-loading File بزنید و فایل Scatter داخل پوشهٔ فریمور را انتخاب کنید.
-
بررسی فهرست پارتیشنهاباید تیک پارتیشنها خورده و مسیر فایلها پر باشد. ردیفهای خالی یعنی فایل در پوشه نیست.
-
انتخاب حالتاز فهرست کشویی Download Only را انتخاب کنید.
-
شروعروی دکمهٔ Download بزنید؛ برنامه منتظر اتصال گوشی میماند.
-
اتصال گوشیگوشی را کاملاً خاموش کنید و با کابل وصل کنید. اگر شروع نشد، هنگام وصل کردن دکمهٔ صدای پایین یا هر دو دکمهٔ صدا را نگه دارید.
-
پایان کارنوار پیشرفت رنگی پر میشود و پنجرهٔ سبز Download OK ظاهر میشود. کابل را جدا و گوشی را روشن کنید.
اولین بوت بعد از فلش ممکن است ۵ تا ۱۵ دقیقه طول بکشد. اگر بیش از ۲۰ دقیقه روی لوگو ماند، یک بار ریست کارخانه از ریکاوری بزنید.
اگر در قدم هفتم هیچ اتفاقی نیفتاد، احتمالاً درایور درست نصب نیست یا گوشی در گروهی است که احراز هویت لازم دارد. خطاهای رایج و راهحل آنها در مقالهٔ حل ارورهای SP Flash Tool آمده است.
گوشیهای جدید مدیاتک و احراز هویت
در چند سال اخیر بیشتر سازندگان (از جمله شیائومی، اوپو، ریلمی، ویوو، اینفینیکس و تکنو) دو قفل امنیتی مدیاتک را فعال کردهاند: SLA (Serial Link Authentication) و DAA (Download Agent Authentication). با فعال بودن آنها، SP Flash Tool فقط با فایل یا حساب مجاز سازنده اجازهٔ فلش در حالت BROM را دارد و در غیر این صورت خطایی مثل STATUS_SEC_AUTH_FILE_NEEDED نمایش میدهد.
| وضعیت گوشی | SP Flash Tool معمولی | راه رایج تعمیرکاران |
|---|---|---|
| گوشی قدیمی بدون Auth | کار میکند | فلش مستقیم |
| Auth فعال و Preloader سالم | گاهی کار میکند | فلش از مسیر Preloader یا Fastboot |
| Auth فعال و گوشی در BROM | کار نمیکند | باکسها و دانگلهای تعمیرات یا حساب مجاز سرویس |
| شیائومی جدید مدیاتک | نیاز به حساب مجاز | فلش با حساب سرویس یا فلش Fastboot |
برای همین در گوشیهای جدید تعمیرکاران از ابزارهای تخصصی استفاده میکنند. با این ابزارها در مقالهٔ باکس تعمیرات موبایل چیست؟ آشنا شوید.
اگر Preloader سالم است، گوشی را در حالت عادی خاموش وصل کنید (نه با تست پوینت). در بسیاری از مدلها مسیر Preloader هنوز بدون Auth کار میکند.
نکتههای فلش بر اساس برند
| برند | روش رایج | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|
| شیائومی، ردمی و پوکو (مدیاتک) | Fastboot با Mi Flash یا SP Flash Tool v6 | مدلهای جدید حساب مجاز لازم دارند |
| اینفینیکس و تکنو | SP Flash Tool با Scatter | مدلهای جدید Auth دارند |
| اوپو و ریلمی | فریمور مخصوص با فرمت ofp یا ozip | نیاز به تبدیل یا ابزار مخصوص |
| هواوی (مدیاتک) | فایل UPDATE.APP یا Scatter تبدیلشده | راهنمای جداگانه دارد |
| لنوو و تبلتهای چینی | SP Flash Tool با Scatter | معمولاً بدون Auth |
| سامسونگ (مدیاتک) | Odin با فایلهای چهارگانه | SP Flash Tool استفاده نمیشود |
آموزشهای اختصاصی برندها: فلش اینفینیکس و تکنو، فلش اوپو و ریلمی، فلش هواوی مدیاتک و فلش شیائومی با Mi Flash.
فلش تبلتهای مدیاتک
تبلتهای اقتصادی (بهخصوص برندهای کمتر شناختهشدهٔ چینی) معمولاً پردازندهٔ مدیاتک قدیمیتری مثل MT8163، MT8167 یا MT8768 دارند و اغلب بدون احراز هویت با SP Flash Tool فلش میشوند. مشکل اصلی تبلتها پیدا کردن فریمور دقیق است، چون یک ظاهر ممکن است با چند برد مختلف ساخته شده باشد.
- شمارهٔ برد را از روی برد یا از منوی تنظیمات پیدا کنید؛ نام تجاری کافی نیست.
- فایل Scatter باید با شمارهٔ پردازندهٔ تبلت یکی باشد.
- فریمور با نمایشگر یا لمس متفاوت ممکن است تبلت را روشن کند اما صفحه سیاه بماند یا لمس کار نکند.
- اگر تبلت روشن میشود، قبل از فلش با ابزار Readback از فریمور فعلی بکاپ بگیرید.
در تبلتها اشتباه رایج، فلش فایل Preloader از مدل دیگر است. نتیجه تبلتی است که دیگر حتی به کامپیوتر وصل نمیشود. اگر از فریمور مطمئن نیستید، تیک preloader را بردارید.
حفظ IMEI و NVRAM هنگام فلش
در مدیاتک، IMEI و اطلاعات کالیبراسیون رادیو در پارتیشنهای NVRAM و NVDATA ذخیره میشود. فایل فلش رسمی معمولاً این بخشها را ندارد یا تیک آنها برداشته شده است؛ پس در حالت Download Only این اطلاعات سالم میماند.
-
بکاپ قبل از فلشبا تب Readback در SP Flash Tool یا با ابزارهای تعمیرکاری، پارتیشن nvram را بکاپ بگیرید.
-
نگهداری جداگانهبکاپ هر گوشی را با شمارهٔ IMEI همان گوشی نامگذاری و جدا نگه دارید.
-
بازگردانی فقط روی همان گوشیبکاپ NVRAM را هرگز روی گوشی دیگری ننویسید.
نوشتن NVRAM یک گوشی روی گوشی دیگر، IMEI را تکراری و در ایران با سامانهٔ رجیستری مشکل جدی ایجاد میکند. توضیح بیشتر در رجیستری گوشی آمده است.
بعد از فلش؛ بررسیهای لازم
| بررسی | روش | اگر مشکل داشت |
|---|---|---|
| IMEI | کد *#06# |
بکاپ NVRAM را بازگردانید |
| آنتن و سیمکارت | قرار دادن سیمکارت | نسخهٔ مودم فریمور را بررسی کنید |
| لمس و صفحه | کار با گوشی | فریمور مخصوص نسخهٔ دیگر نمایشگر لازم است |
| دوربین و حسگرها | باز کردن برنامهٔ دوربین | فریمور دقیقتر یا کالیبراسیون |
| حساب گوگل قبلی | در صورت درخواست | با حساب و رمز قبلی خودتان وارد شوید |
اگر بعد از فلش آنتن ندارید یا IMEI خالی است، به مقالهٔ بیسباند چیست؟ و راهنمای ترمیم آن مراجعه کنید.
بعد از فلش، گوشی مثل روز اول است. اگر قبلاً حساب گوگل روی گوشی بوده، برای راهاندازی به همان حساب و رمز نیاز دارید؛ پس قبل از فلش رمز حساب خود را بدانید.
واژهنامهٔ ساده
سوالات متداول
فلش گوشی مدیاتک اطلاعات را پاک میکند؟
کدام حالت SP Flash Tool برای فلش معمولی مناسب است؟
چرا گوشی به SP Flash Tool وصل نمیشود؟
بعد از فلش IMEI پاک شد؛ چه کنم؟
آیا با SP Flash Tool میتوان سامسونگ را فلش کرد؟
فایل Scatter را از کجا بیاورم؟
فلش گوشی مدیاتک چقدر طول میکشد؟
گوشیام بعد از فلش روی لوگو ماند؛ مشکل از کجاست؟
فریمور دقیق گوشی مدیاتک خود را لازم دارید؟ فایلهای فلش اینفینیکس، تکنو، اوپو، شیائومی و برندهای دیگر را در فروشگاه پیدا کنید.



