آموزش QPST و QFIL؛ دانلود QPST 2.7.496، حالت EDL 9008 و فلش گوشی‌های کوالکام

آموزش QPST و QFIL برای فلش گوشی های کوالکام

QUALCOMM · QPST · QFIL · EDL

QPST و QFIL؛ جعبه‌ابزار رسمی کوالکام برای فلش و سرویس

QPST (Qualcomm Product Support Tools) مجموعه‌ای از برنامه‌های شرکت کوالکام برای کار با گوشی‌ها و دستگاه‌هایی است که پردازندهٔ اسنپدراگون دارند. مهم‌ترین عضو این مجموعه برای تعمیرکاران، QFIL است که فریمور را در حالت اضطراری EDL روی گوشی می‌نویسد؛ همان حالتی که گوشی‌های «دد» کوالکام هنوز در آن به کامپیوتر وصل می‌شوند. در این مقاله توضیح می‌دهیم QPST از چه برنامه‌هایی تشکیل شده، فرق پورت Diagnostics با پورت 9008 چیست، فایل‌های فریمور کوالکام (Firehose، rawprogram و patch) هر کدام چه کاری می‌کنند، چطور قدم‌به‌قدم با QFIL فلش کنیم و خطاهای رایج را چطور برطرف کنیم.

ویندوز ۷ تا ۱۱دانلود QPST 2.7.496حساب مجاز در برخی برندها
آموزش QPST و QFIL برای فلش گوشی های کوالکام
QPST و QFIL؛ ابزار رسمی کوالکام برای فلش در حالت EDL

خلاصهٔ سریع: QPST را نصب کنید تا QFIL هم همراه آن نصب شود. درایور Qualcomm HS-USB QDLoader 9008 را نصب کنید و گوشی را به حالت EDL ببرید. در QFIL نوع ساخت را Flat Build بگذارید، فایل Programmer (فایل Firehose با پسوند elf یا mbn) را انتخاب کنید، سپس فایل‌های rawprogram0.xml و patch0.xml را بدهید، نوع حافظه (eMMC یا UFS) را در تنظیمات درست کنید و Download را بزنید. در گوشی‌های جدید شیائومی و بسیاری از برندها، فلش EDL بدون حساب یا فایل مجاز سازنده ممکن نیست.

QPST چیست و از چه برنامه‌هایی تشکیل شده؟

QPST در اصل برای مهندسان و مراکز خدمات ساخته شده است تا بتوانند با گوشی‌های کوالکام در سطحی پایین‌تر از اندروید کار کنند: نرم‌افزار بنویسند، تنظیمات مودم را بخوانند و بکاپ بگیرند. وقتی QPST را نصب می‌کنید، چند برنامهٔ جداگانه نصب می‌شود:

برنامه کار اصلی کاربرد در تعمیرات
QFIL فلش فریمور در حالت EDL پرکاربردترین؛ رفع دد بوت و بوت‌لوپ
QPST Configuration نمایش پورت‌ها و دستگاه‌های وصل‌شده بررسی اتصال گوشی
Software Download نوشتن نرم‌افزار و بکاپ و بازگردانی NV بکاپ و ریستور QCN در برخی مدل‌ها
EFS Explorer مرور فایل‌های بخش EFS مودم بررسی و ویرایش تخصصی تنظیمات مودم
Service Programming خواندن و نوشتن تنظیمات سرویس ذخیرهٔ تنظیمات در فایل

در نسخه‌های اخیر QPST، برنامهٔ QFIL هم همراه بسته نصب می‌شود و دیگر لازم نیست جداگانه دانلود شود. همهٔ این برنامه‌ها فقط برای ویندوز هستند.

QPST فقط با پردازنده‌های کوالکام کار می‌کند. برای گوشی‌های مدیاتک از SP Flash Tool و برای یونیسوک از ابزار مخصوص آن استفاده می‌شود؛ آموزش آن در فلش گوشی‌های SPD آمده است.

دانلود QPST

نسخهٔ 2.7.496 یکی از نسخه‌های پایدار و پرکاربرد QPST بین تعمیرکاران است و QFIL را هم در خود دارد. فایل آن را از لینک زیر دریافت کنید:

مورد توضیح
سیستم‌عامل ویندوز ۷، ۸، ۱۰ و ۱۱
نوع نصب فایل نصب‌کنندهٔ msi داخل zip
محل نصب پیش‌فرض پوشهٔ Qualcomm/QPST/bin در Program Files (x86)
همراه آن نصب می‌شود QFIL، QPST Configuration، EFS Explorer و Software Download
درایور جداگانه نصب شود (Qualcomm USB Driver)

کوالکام QPST را به‌صورت عمومی منتشر نمی‌کند و نسخه‌های زیادی در اینترنت دست‌به‌دست می‌شود. فایل‌های ناشناس را قبل از نصب با آنتی‌ویروس بررسی کنید و از نسخه‌های «ویژه» و دستکاری‌شده دوری کنید.

نصب QPST و درایور کوالکام

  1. باز کردن فایل
    فایل zip را با 7-Zip یا WinRAR در مسیری کوتاه باز کنید.
  2. نصب QPST
    فایل msi را اجرا و مراحل نصب را با گزینه‌های پیش‌فرض کامل کنید.
  3. نصب درایور
    درایور Qualcomm USB (QDLoader) را نصب کنید. نسخه‌های آن در صفحهٔ درایورهای موبایل موجود است.
  4. ری‌استارت
    یک بار ویندوز را ری‌استارت کنید.
  5. اجرای QFIL
    از منوی استارت یا پوشهٔ نصب، QFIL را با Run as administrator اجرا کنید.

بررسی درست بودن درایور

گوشی را در حالت EDL وصل کنید و Device Manager را باز کنید. در بخش Ports باید Qualcomm HS-USB QDLoader 9008 با یک شمارهٔ COM دیده شود. اگر به‌جای آن QHSUSB_BULK یا دستگاه ناشناخته با علامت زرد دیدید، درایور درست نصب نشده است.

در ویندوزهای جدید گاهی ویندوز درایور عمومی خود را روی دستگاه می‌نشاند. در این حالت از Device Manager، درایور را به‌صورت دستی (Browse my computer) به پوشهٔ درایور کوالکام تغییر دهید.

پورت Diagnostics و پورت EDL 9008؛ فرق چیست؟

گوشی کوالکام بسته به وضعیتش با دو هویت متفاوت به کامپیوتر وصل می‌شود و هر کار فقط در یکی از آن‌ها انجام می‌شود:

اینفوگرافیک تفاوت پورت Diag و EDL 9008 در کوالکام
پورت Diagnostics برای سرویس و پورت 9008 برای فلش
ویژگی پورت Diagnostics (Diag) پورت EDL (9008)
وضعیت گوشی روشن، با اندروید یا رام مهندسی حالت اضطراری، قبل از بوت
نام در Device Manager Qualcomm HS-USB Diagnostics Qualcomm HS-USB QDLoader 9008
کاربرد بکاپ و ریستور QCN، تنظیمات مودم فلش کامل فریمور با QFIL
چطور فعال می‌شود؟ کد سرویس، دستور ADB یا رام مهندسی دکمه‌ها، دستور، کابل EDL یا تست پوینت

چرا دو پورت جدا وجود دارد؟

پورت Diag از طریق نرم‌افزار مودم ساخته می‌شود؛ پس فقط وقتی کار می‌کند که گوشی بالا آمده و مودم فعال باشد. پورت 9008 اما از کد داخل خود پردازنده (Primary Bootloader) می‌آید و به هیچ نرم‌افزاری روی حافظه وابسته نیست. به همین دلیل گوشی کاملاً دد هنوز می‌تواند با پورت 9008 دیده شود، ولی هیچ‌وقت پورت Diag نمی‌دهد.

برای کارهای مودم و IMEI معمولاً پورت Diag لازم است؛ توضیح کامل آن در مقالهٔ فایل QCN چیست؟ آمده است. این مقاله بیشتر روی EDL و فلش تمرکز دارد.

ورود به حالت EDL

EDL (Emergency Download Mode) حالتی است که در خود پردازندهٔ کوالکام ساخته شده و حتی وقتی همهٔ نرم‌افزار گوشی خراب است، در دسترس می‌ماند. روش ورود به آن بسته به برند و وضعیت گوشی فرق دارد:

روش شرط نکته
دستور adb reboot edl گوشی روشن و USB Debugging فعال در بسیاری از مدل‌های جدید غیرفعال شده
دستور fastboot oem edl گوشی در Fastboot؛ در برخی مدل‌ها بیشتر در گوشی‌های قدیمی‌تر
ترکیب دکمه‌ها گوشی خاموش؛ در برخی برندها معمولاً نگه داشتن هر دو دکمهٔ صدا هنگام اتصال
کابل EDL گوشی‌هایی که از آن پشتیبانی می‌کنند کابل مخصوص با دکمه یا اتصال کوتاه
تست پوینت گوشی دد یا قفل EDL کار تعمیرکار؛ نیاز به باز کردن گوشی

برای آشنایی با کابل EDL، مقالهٔ کابل EDL و برای تست پوینت، تست پوینت چیست؟ را ببینید. فعال کردن USB Debugging هم در این راهنما آمده است.

در حالت EDL صفحهٔ گوشی خاموش است و هیچ نشانه‌ای روی گوشی نمی‌بینید. تنها راه تشخیص، دیدن پورت 9008 در Device Manager است. گوشی معمولاً بعد از حدود یک دقیقه بی‌کاری از این حالت خارج می‌شود؛ پس فایل‌ها را قبل از وصل کردن آماده کنید.

فایل‌های فریمور کوالکام برای QFIL

فریمور مخصوص QFIL معمولاً یک پوشهٔ images یا firmware با ده‌ها فایل است. چهار نوع فایل در آن اهمیت دارد:

اینفوگرافیک فایل های فلش QFIL در گوشی کوالکام
چهار فایل اصلی که QFIL برای فلش لازم دارد
  • Programmer (Firehose): فایلی با نامی شبیه prog_firehose_ddr.elf یا prog_emmc_firehose_8937.mbn. این برنامهٔ کوچک ابتدا به گوشی فرستاده می‌شود و کار نوشتن حافظه را انجام می‌دهد؛ شبیه Download Agent در مدیاتک.
  • rawprogram0.xml: فهرست اینکه هر فایل img در کدام بخش و کدام آدرس حافظه نوشته شود. در حافظه‌های UFS چند فایل rawprogram0 تا rawprogram5 وجود دارد.
  • patch0.xml: اصلاحاتی که بعد از نوشتن روی جدول پارتیشن اعمال می‌شود.
  • فایل‌های img و bin: محتوای اصلی؛ سیستم، بوت، مودم و بقیه.

پروتکل Sahara و Firehose

وقتی QFIL شروع می‌کند، ابتدا با پروتکل Sahara فایل Programmer را به حافظهٔ موقت گوشی می‌فرستد. بعد Programmer اجرا می‌شود و QFIL با پروتکل Firehose فایل‌ها را می‌نویسد. بیشتر خطاهای QFIL در یکی از همین دو مرحله رخ می‌دهد و نام مرحله در گزارش برنامه دیده می‌شود.

فایل Programmer باید دقیقاً برای همان پردازنده و همان گوشی باشد. در بسیاری از برندها فایل Programmer امضاشده است و فقط فایل رسمی همان مدل پذیرفته می‌شود.

آموزش قدم‌به‌قدم فلش با QFIL

  1. اجرای QFIL
    QFIL را با دسترسی مدیر اجرا کنید.
  2. انتخاب نوع ساخت
    در بالای برنامه، Select Build Type را روی Flat Build بگذارید.
  3. انتخاب Programmer
    روی Browse کنار Programmer Path بزنید و فایل Firehose داخل پوشهٔ فریمور را انتخاب کنید.
  4. بارگذاری XML
    روی Load XML بزنید؛ ابتدا rawprogram0.xml و سپس patch0.xml را انتخاب کنید.
  5. تنظیم نوع حافظه
    از منوی Configuration › FireHose Configuration، نوع دستگاه (Device Type) را روی emmc یا ufs مطابق گوشی بگذارید.
  6. اتصال گوشی
    گوشی را در حالت EDL وصل کنید تا بالای برنامه عبارت Qualcomm HS-USB QDLoader 9008 ظاهر شود.
  7. شروع فلش
    روی Download بزنید و پنجرهٔ گزارش را دنبال کنید.
  8. پایان
    پیام Download Succeed یعنی پایان موفق. گوشی را جدا و با نگه داشتن دکمهٔ پاور روشن کنید.

Flat Build و Meta Build

Flat Build حالت معمول برای فریمورهای سازندگان است که همهٔ فایل‌ها در یک پوشه قرار دارند. Meta Build برای بسته‌های توسعهٔ کامل کوالکام است که ساختار چندپوشه‌ای دارند و در تعمیرات کمتر دیده می‌شود.

اگر نمی‌دانید حافظهٔ گوشی eMMC است یا UFS، به نام فایل‌ها نگاه کنید: وجود چند فایل rawprogram (0 تا 5) معمولاً نشانهٔ UFS است. در گوشی‌های اقتصادی قدیمی‌تر، eMMC رایج‌تر است.

محدودیت‌های برندها؛ EDL مجاز

EDL قدرتمندترین مسیر فلش است و به همین دلیل سازندگان آن را محدود کرده‌اند. در بسیاری از گوشی‌های جدید، Programmer فقط با احراز هویت سازنده اجرا می‌شود:

برند وضعیت EDL راه رایج
شیائومی، ردمی و پوکو (کوالکام) از حدود ۲۰۱۸ نیاز به حساب مجاز حساب سرویس مجاز یا فلش Fastboot
اوپو، ریلمی و وان‌پلاس بسیاری از مدل‌ها Programmer امضاشده دارند ابزار سازنده یا ابزار تخصصی
سامسونگ (اسنپدراگون) EDL در عمل برای کاربر عادی بسته است Odin و حالت دانلود
گوشی‌های قدیمی و برخی برندهای کوچک اغلب بدون محدودیت QFIL معمولی
موتورولا و برخی برندهای دیگر بسته به مدل فایل Programmer رسمی همان مدل

اگر گوشی به Fastboot می‌رود، در شیائومی فلش با Mi Flash ساده‌تر و امن‌تر است. برای گوشی‌هایی که EDL مجاز لازم دارند، تعمیرکاران از ابزارهای تخصصی استفاده می‌کنند که در باکس و دانگل معرفی شده‌اند.

خطاهای رایج QFIL و راه حل

پیام خطا معنی ساده راه حل
Sahara Fail یا Sahara communication failed Programmer به گوشی نرسید یا پذیرفته نشد Programmer درست؛ گوشی را دوباره به EDL ببرید
Download Fail: Firehose Fail نوشتن بعد از ارسال Programmer متوقف شد نوع حافظه (eMMC یا UFS) و فایل‌های XML را بررسی کنید
No Port Available گوشی در حالت 9008 نیست درایور QDLoader و ورود دوباره به EDL
Failed to open com port پورت توسط برنامهٔ دیگر اشغال است بستن برنامه‌های دیگر و اجرا با دسترسی مدیر
خطای احراز هویت یا Auth Programmer امضاشده و حساب مجاز لازم است ابزار یا حساب مجاز سازنده
قطع شدن وسط فلش گوشی بعد از بی‌کاری از EDL خارج شده فایل‌ها را آماده کنید و بلافاصله شروع کنید

در خطاهای Sahara مدام گوشی را جدا و وصل نکنید؛ ممکن است گوشی در حالت نیمه‌کاره بماند. بعد از هر خطا، گوشی را کامل از EDL خارج کنید (با نگه داشتن طولانی دکمهٔ پاور) و دوباره وارد شوید.

QPST و بکاپ اطلاعات مودم

یکی از مهم‌ترین کاربردهای QPST، بکاپ گرفتن از اطلاعات مودم و IMEI در قالب فایل QCN است. این کار از طریق پورت Diagnostics و با برنامه‌هایی مثل Software Download یا بخش Tools در QFIL انجام می‌شود و قبل از هر فلش یا تعمیر نرم‌افزاری توصیه می‌شود.

  • بکاپ QCN مخصوص همان گوشی است و نباید روی گوشی دیگری نوشته شود.
  • فلش با QFIL معمولاً اطلاعات مودم را پاک نمی‌کند، مگر اینکه بخش‌های modemst در فایل XML تیک خورده باشند.
  • اگر بعد از فلش IMEI خالی شد، بازگردانی QCN همان گوشی اولین راه است.

آموزش کامل بکاپ و ریستور در مقالهٔ فایل QCN چیست؟ و راه‌های ترمیم در ترمیم Unknown Baseband و IMEI آمده است.

کی سراغ QFIL برویم و کی نه؟

QFIL ابزار قدرتمندی است، اما برای هر مشکلی اولین انتخاب نیست. هر چه مسیر فلش به سطح پایین‌تری برود، خطر آن هم بیشتر می‌شود. این جدول کمک می‌کند ابزار درست را انتخاب کنید:

وضعیت گوشی کوالکام ابزار مناسب دلیل
روشن می‌شود ولی مشکل نرم‌افزاری دارد ریست کارخانه یا آپدیت رسمی بدون نیاز به فلش
بوت‌لوپ ولی به Fastboot می‌رود ابزار رسمی برند (مثل Mi Flash) امن‌تر و بدون نیاز به EDL
فقط پورت 9008 دیده می‌شود QFIL با Programmer رسمی تنها مسیر باقی‌مانده
هیچ پورتی دیده نمی‌شود بررسی سخت‌افزار احتمال خرابی تغذیه یا حافظه
IMEI یا آنتن ندارد ولی بوت می‌شود QCN و پورت Diag مشکل در اطلاعات مودم است نه سیستم

نکتهٔ مهم دیگر اینکه بعد از فلش با QFIL، گوشی کاملاً مثل روز اول می‌شود. اگر حساب گوگل یا حساب سازنده روی گوشی فعال بوده، برای راه‌اندازی به همان حساب و رمز نیاز دارید؛ فلش این قفل‌ها را برنمی‌دارد.

واژه‌نامهٔ ساده

QPSTمجموعه ابزارهای پشتیبانی محصول کوالکام برای ویندوز.
QFILبرنامهٔ فلش فریمور کوالکام در حالت EDL.
EDLحالت دانلود اضطراری داخل پردازندهٔ کوالکام.
9008شمارهٔ شناسهٔ پورت کوالکام در حالت EDL.
Firehoseبرنامه و پروتکلی که فایل‌ها را روی حافظه می‌نویسد.
Saharaپروتکل اولیه برای ارسال Programmer به گوشی.
rawprogramفایل XML که مقصد هر فایل در حافظه را تعیین می‌کند.
eMMC و UFSدو نوع حافظهٔ داخلی گوشی؛ UFS سریع‌تر و جدیدتر است.
QCNفایل بکاپ اطلاعات مودم و IMEI در کوالکام.

سوالات متداول

QPST با QFIL چه فرقی دارد؟
QPST نام مجموعهٔ ابزارهاست و QFIL یکی از برنامه‌های آن است که مخصوص فلش در حالت EDL است.
آیا QPST روی ویندوز ۱۱ کار می‌کند؟
بله، به شرط نصب درست درایور کوالکام و اجرای برنامه با دسترسی مدیر.
چرا پورت 9008 در Device Manager دیده نمی‌شود؟
یا گوشی در حالت EDL نیست، یا درایور QDLoader نصب نشده و دستگاه به نام QHSUSB_BULK دیده می‌شود.
آیا با QFIL می‌توان گوشی شیائومی را فلش کرد؟
در مدل‌های قدیمی بله؛ در مدل‌های جدید EDL به حساب مجاز نیاز دارد و فلش Fastboot با Mi Flash راه ساده‌تری است.
فایل Programmer را از کجا بیاورم؟
داخل پوشهٔ فریمور رسمی همان مدل است. Programmer مدل دیگر معمولاً خطای Sahara می‌دهد.
آیا فلش با QFIL اطلاعات را پاک می‌کند؟
بله، فلش کامل معمولاً userdata را هم می‌نویسد و اطلاعات پاک می‌شود.
آیا QFIL برای گوشی‌های مدیاتک کار می‌کند؟
خیر. QFIL فقط برای پردازنده‌های کوالکام است؛ مدیاتک با SP Flash Tool فلش می‌شود.
قبل از فلش با QFIL چه بکاپی بگیرم؟
اگر گوشی روشن می‌شود، از اطلاعات شخصی و از QCN مودم بکاپ بگیرید تا در صورت از دست رفتن IMEI قابل بازگردانی باشد.

ابزار تخصصی برای فلش EDL لازم دارید؟ باکس‌ها و دانگل‌های تعمیرات موبایل را برای فلش و ترمیم گوشی‌های کوالکام در فروشگاه ببینید.

باکس و دانگل

مطالب و سرویس‌های مرتبط

پویا عابدین زاده
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *