آموزش فلش گوشی و تبلت مدیاتک با SP Flash Tool؛ از فایل اسکتر تا اولین بوت

آموزش فلش گوشی و تبلت مدیاتک با SP Flash Tool

MEDIATEK · SCATTER · SP FLASH TOOL

فلش گوشی و تبلت مدیاتک؛ راهنمای کامل با SP Flash Tool

بخش بزرگی از گوشی‌ها و تبلت‌های اقتصادی و میان‌رده، از شیائومی و ردمی گرفته تا اینفینیکس، تکنو، اوپو، ریلمی، لنوو و تبلت‌های چینی، پردازندهٔ مدیاتک (MediaTek یا MTK) دارند. وقتی این دستگاه‌ها روی لوگو می‌مانند، مدام ری‌استارت می‌شوند یا بعد از آپدیت ناقص بالا نمی‌آیند، راه اصلی بازگرداندن آن‌ها «فلش» یعنی نصب دوبارهٔ کامل فریمور است. ابزار رسمی این کار SP Flash Tool است که فایل‌ها را از طریق حالت دانلود مخصوص مدیاتک روی حافظه می‌نویسد. در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم فلش مدیاتک دقیقاً چه اتفاقی است، چه فایل‌هایی لازم دارد، هر گزینهٔ SP Flash Tool چه می‌کند، چطور قدم‌به‌قدم فلش کنیم و چطور IMEI و اطلاعات مهم گوشی را در این مسیر از دست ندهیم.

گوشی و تبلت مدیاتکجدول حالت‌های فلشهشدار Format All
آموزش فلش گوشی و تبلت مدیاتک با SP Flash Tool
فلش گوشی و تبلت مدیاتک با SP Flash Tool، قدم‌به‌قدم

خلاصهٔ سریع: برای فلش مدیاتک به فریمور دقیق همان مدل (شامل فایل Scatter)، درایور MediaTek VCOM و برنامهٔ SP Flash Tool نیاز دارید. فایل Scatter را در برنامه باز کنید، حالت Download Only را برای فلش معمولی انتخاب کنید، دکمهٔ Download را بزنید و بعد گوشی خاموش را با کابل وصل کنید. از گزینهٔ Format All + Download فقط وقتی استفاده کنید که بکاپ NVRAM دارید؛ این گزینه می‌تواند IMEI را پاک کند. در گوشی‌های جدیدتر مدیاتک، فلش از حالت BROM نیاز به احراز هویت (Auth) دارد و با SP Flash Tool معمولی انجام نمی‌شود.

فلش گوشی مدیاتک یعنی چه؟

فلش کردن یعنی نوشتن دوبارهٔ نرم‌افزار گوشی روی حافظهٔ داخلی (eMMC یا UFS) از بیرون و با کامپیوتر. وقتی اندروید خراب است، گوشی نمی‌تواند خودش را تعمیر کند؛ پس باید از مسیری که قبل از اندروید اجرا می‌شود فایل‌ها را رایت کنیم. در پردازنده‌های مدیاتک این مسیر دو حالت دارد که شناختن آن‌ها نصف کار است.

حالت Preloader و حالت BROM

Preloader یک برنامهٔ کوچک روی حافظهٔ گوشی است که اولین مرحلهٔ بوت را انجام می‌دهد. اگر سالم باشد، با وصل کردن گوشی خاموش به کامپیوتر چند ثانیه پورتی به نام MediaTek PreLoader USB VCOM ظاهر می‌شود و SP Flash Tool از همین مسیر فلش می‌کند. اگر Preloader خراب یا پاک شده باشد، پردازنده به حالت BROM (Boot ROM) می‌رود که داخل خود تراشه ساخته شده و هرگز پاک نمی‌شود. در این حالت پورت MediaTek USB Port دیده می‌شود.

حالت کجا ذخیره شده؟ کی استفاده می‌شود؟
Preloader روی حافظهٔ گوشی فلش معمولی گوشی‌ای که Preloader سالم دارد
BROM داخل تراشهٔ پردازنده (فقط‌خواندنی) گوشی کاملاً خاموش و دد، یا Preloader خراب
Fastboot بخشی از بوت‌لودر فلش تکه‌ای فایل‌ها در برخی برندها مثل شیائومی

BROM همان چیزی است که تعمیرکاران با «تست پوینت» یا نگه داشتن دکمه‌های صدا فعال می‌کنند. توضیح کامل تست پوینت در مقالهٔ تست پوینت چیست؟ آمده است.

چه وقت باید گوشی مدیاتک را فلش کنیم؟

فلش آخرین راه نیست، ولی اولین راه هم نیست. قبل از آن ریست کارخانه از منوی ریکاوری را امتحان کنید. فلش معمولاً در این شرایط لازم است:

  • بوت‌لوپ: گوشی مدام روی لوگو ری‌استارت می‌شود و ریست کارخانه هم کمک نکرده است.
  • آپدیت ناقص: وسط آپدیت شارژ تمام شده یا آپدیت قطع شده است.
  • گیر کردن روی لوگو: بعد از نصب رام غیررسمی یا دستکاری فایل‌های سیستمی.
  • نرم‌افزار آلوده یا کند: وقتی می‌خواهید سیستم را کاملاً تمیز و رسمی نصب کنید.
  • برگشت به رام رسمی: بعد از کاستوم رام یا روت.
  • گوشی خاموش (دد) نرم‌افزاری: که با BROM هنوز به کامپیوتر وصل می‌شود.

چه وقت فلش جواب نمی‌دهد؟

اگر گوشی هیچ واکنشی به کامپیوتر ندارد (هیچ پورتی در Device Manager ظاهر نمی‌شود)، مشکل احتمالاً سخت‌افزاری است: باتری، سوکت شارژ، حافظه یا تغذیهٔ برد. همچنین اگر IMEI از قبل پاک شده باشد، فلش آن را برنمی‌گرداند؛ برای آن به مقالهٔ حل مشکل Unknown Baseband و IMEI مراجعه کنید.

فایل‌های لازم و شناخت فریمور مدیاتک

فریمور مدیاتک معمولاً یک پوشه با چند ده فایل .img و .bin است. مهم‌ترین فایل آن Scatter است: یک فایل متنی با نامی شبیه MT6765_Android_scatter.txt که نقشهٔ حافظه است و می‌گوید هر فایل باید در کدام آدرس و کدام پارتیشن نوشته شود.

فایل یا پارتیشن کار آن نکته
Scatter نقشهٔ پارتیشن‌ها شمارهٔ پردازنده در نام آن است
preloader اولین مرحلهٔ بوت نسخهٔ اشتباه آن گوشی را دد می‌کند
lk یا lk.img بوت‌لودر مدیاتک نمایش لوگو و ورود به Fastboot
boot و recovery هستهٔ اندروید و ریکاوری با روت و کاستوم ریکاوری تغییر می‌کنند
super یا system و vendor سیستم‌عامل اصلی حجیم‌ترین فایل‌ها
md1img نرم‌افزار مودم آنتن و تماس
nvram و nvdata IMEI و کالیبراسیون معمولاً در فایل فلش نیست و نباید پاک شود
userdata اطلاعات کاربر فلش آن یعنی ریست کامل

از کجا فریمور درست را پیدا کنیم؟

مدل دقیق را از برچسب زیر باتری، جعبه یا بخش «درباره تلفن» بردارید؛ مثلاً در اینفینیکس و تکنو کدی مثل X6525 یا BG6. نوع پردازنده را هم بدانید. فریمور برندهای پرکاربرد در فروشگاه موجود است: فریمور شیائومی، فایل فلش اینفینیکس و فایل فلش اوپو. فایل‌ها را با 7-Zip یا WinRAR در مسیری کوتاه و بدون حروف فارسی باز کنید.

گوشی‌های سامسونگ حتی اگر پردازندهٔ مدیاتک داشته باشند، با Odin و فایل‌های چهارگانه فلش می‌شوند، نه SP Flash Tool. فریمور آن‌ها را در فریمورهای سامسونگ پیدا کنید.

آماده‌سازی کامپیوتر و گوشی

  1. نصب درایور
    درایور MediaTek VCOM (یا Preloader) را نصب کنید. نسخه‌های مختلف در صفحهٔ درایورهای موبایل موجود است.
  2. دانلود SP Flash Tool
    نسخهٔ مناسب را از صفحهٔ دانلود SP Flash Tool بگیرید و در پوشه‌ای کوتاه مثل SPFT در ریشهٔ درایو C باز کنید.
  3. شارژ گوشی
    حداقل ۵۰ درصد شارژ داشته باشد؛ در برخی گوشی‌ها فلش با باتری خالی شروع نمی‌شود.
  4. بکاپ اطلاعات
    اگر گوشی روشن می‌شود، از عکس‌ها و مخاطبین بکاپ بگیرید؛ فلش معمولاً همه‌چیز را پاک می‌کند.
  5. کابل و پورت
    کابل اصلی و پورت USB پشت کیس (مستقیم روی مادربرد) را استفاده کنید؛ هاب USB مشکل‌ساز است.

نصب درایور در ویندوز ۱۰ و ۱۱

در برخی سیستم‌ها ویندوز درایورهای بدون امضا را رد می‌کند. اگر درایور نصب نشد، فایل inf را دستی از Device Manager نصب کنید و بعد یک بار گوشی خاموش را وصل کنید تا پورت Preloader در Device Manager برای چند ثانیه ظاهر شود. ظاهر شدن این پورت یعنی ارتباط برقرار است.

برخی فایل‌های «درایور» یا «SP Flash Tool کرک‌شده» در سایت‌های ناشناس همراه بدافزار هستند. فقط از منابع شناخته‌شده دانلود کنید و فایل‌ها را قبل از اجرا با آنتی‌ویروس بررسی کنید.

سه حالت فلش در SP Flash Tool

بالای تب Download یک فهرست کشویی هست که مهم‌ترین تصمیم شما در کل فلش است:

اینفوگرافیک مقایسه حالت‌های فلش SP Flash Tool
سه حالت فلش و سطح خطر هر کدام
حالت چه می‌کند؟ کی استفاده کنیم؟
Download Only فقط پارتیشن‌های تیک‌خورده را می‌نویسد فلش معمولی، بوت‌لوپ و برگشت به رام رسمی
Firmware Upgrade بکاپ NVRAM، فرمت، نوشتن و بازگردانی وقتی جدول پارتیشن تغییر کرده یا Download Only خطا می‌دهد
Format All + Download کل حافظه را پاک و سپس می‌نویسد فقط با بکاپ NVRAM و به تشخیص تعمیرکار

گزینهٔ Format All + Download پارتیشن‌های NVRAM و NVDATA را هم پاک می‌کند. نتیجه معمولاً IMEI خالی، Unknown Baseband و بی‌آنتنی است. بدون بکاپ این بخش‌ها هرگز این گزینه را نزنید.

آموزش قدم‌به‌قدم فلش گوشی مدیاتک

اینفوگرافیک مراحل فلش گوشی مدیاتک با SP Flash Tool
مسیر فلش مدیاتک در چهار قدم
  1. اجرای برنامه
    فایل flash_tool.exe را با Run as administrator اجرا کنید.
  2. انتخاب Download Agent
    در بیشتر نسخه‌ها فایل MTK_AllInOne_DA.bin خودکار انتخاب شده است؛ اگر فریمور فایل DA مخصوص دارد، همان را بدهید.
  3. بارگذاری Scatter
    روی Choose کنار Scatter-loading File بزنید و فایل Scatter داخل پوشهٔ فریمور را انتخاب کنید.
  4. بررسی فهرست پارتیشن‌ها
    باید تیک پارتیشن‌ها خورده و مسیر فایل‌ها پر باشد. ردیف‌های خالی یعنی فایل در پوشه نیست.
  5. انتخاب حالت
    از فهرست کشویی Download Only را انتخاب کنید.
  6. شروع
    روی دکمهٔ Download بزنید؛ برنامه منتظر اتصال گوشی می‌ماند.
  7. اتصال گوشی
    گوشی را کاملاً خاموش کنید و با کابل وصل کنید. اگر شروع نشد، هنگام وصل کردن دکمهٔ صدای پایین یا هر دو دکمهٔ صدا را نگه دارید.
  8. پایان کار
    نوار پیشرفت رنگی پر می‌شود و پنجرهٔ سبز Download OK ظاهر می‌شود. کابل را جدا و گوشی را روشن کنید.

اولین بوت بعد از فلش ممکن است ۵ تا ۱۵ دقیقه طول بکشد. اگر بیش از ۲۰ دقیقه روی لوگو ماند، یک بار ریست کارخانه از ریکاوری بزنید.

اگر در قدم هفتم هیچ اتفاقی نیفتاد، احتمالاً درایور درست نصب نیست یا گوشی در گروهی است که احراز هویت لازم دارد. خطاهای رایج و راه‌حل آن‌ها در مقالهٔ حل ارورهای SP Flash Tool آمده است.

گوشی‌های جدید مدیاتک و احراز هویت

در چند سال اخیر بیشتر سازندگان (از جمله شیائومی، اوپو، ریلمی، ویوو، اینفینیکس و تکنو) دو قفل امنیتی مدیاتک را فعال کرده‌اند: SLA (Serial Link Authentication) و DAA (Download Agent Authentication). با فعال بودن آن‌ها، SP Flash Tool فقط با فایل یا حساب مجاز سازنده اجازهٔ فلش در حالت BROM را دارد و در غیر این صورت خطایی مثل STATUS_SEC_AUTH_FILE_NEEDED نمایش می‌دهد.

وضعیت گوشی SP Flash Tool معمولی راه رایج تعمیرکاران
گوشی قدیمی بدون Auth کار می‌کند فلش مستقیم
Auth فعال و Preloader سالم گاهی کار می‌کند فلش از مسیر Preloader یا Fastboot
Auth فعال و گوشی در BROM کار نمی‌کند باکس‌ها و دانگل‌های تعمیرات یا حساب مجاز سرویس
شیائومی جدید مدیاتک نیاز به حساب مجاز فلش با حساب سرویس یا فلش Fastboot

برای همین در گوشی‌های جدید تعمیرکاران از ابزارهای تخصصی استفاده می‌کنند. با این ابزارها در مقالهٔ باکس تعمیرات موبایل چیست؟ آشنا شوید.

اگر Preloader سالم است، گوشی را در حالت عادی خاموش وصل کنید (نه با تست پوینت). در بسیاری از مدل‌ها مسیر Preloader هنوز بدون Auth کار می‌کند.

نکته‌های فلش بر اساس برند

برند روش رایج نکتهٔ مهم
شیائومی، ردمی و پوکو (مدیاتک) Fastboot با Mi Flash یا SP Flash Tool v6 مدل‌های جدید حساب مجاز لازم دارند
اینفینیکس و تکنو SP Flash Tool با Scatter مدل‌های جدید Auth دارند
اوپو و ریلمی فریمور مخصوص با فرمت ofp یا ozip نیاز به تبدیل یا ابزار مخصوص
هواوی (مدیاتک) فایل UPDATE.APP یا Scatter تبدیل‌شده راهنمای جداگانه دارد
لنوو و تبلت‌های چینی SP Flash Tool با Scatter معمولاً بدون Auth
سامسونگ (مدیاتک) Odin با فایل‌های چهارگانه SP Flash Tool استفاده نمی‌شود

آموزش‌های اختصاصی برندها: فلش اینفینیکس و تکنو، فلش اوپو و ریلمی، فلش هواوی مدیاتک و فلش شیائومی با Mi Flash.

فلش تبلت‌های مدیاتک

تبلت‌های اقتصادی (به‌خصوص برندهای کمتر شناخته‌شدهٔ چینی) معمولاً پردازندهٔ مدیاتک قدیمی‌تری مثل MT8163، MT8167 یا MT8768 دارند و اغلب بدون احراز هویت با SP Flash Tool فلش می‌شوند. مشکل اصلی تبلت‌ها پیدا کردن فریمور دقیق است، چون یک ظاهر ممکن است با چند برد مختلف ساخته شده باشد.

  • شمارهٔ برد را از روی برد یا از منوی تنظیمات پیدا کنید؛ نام تجاری کافی نیست.
  • فایل Scatter باید با شمارهٔ پردازندهٔ تبلت یکی باشد.
  • فریمور با نمایشگر یا لمس متفاوت ممکن است تبلت را روشن کند اما صفحه سیاه بماند یا لمس کار نکند.
  • اگر تبلت روشن می‌شود، قبل از فلش با ابزار Readback از فریمور فعلی بکاپ بگیرید.

در تبلت‌ها اشتباه رایج، فلش فایل Preloader از مدل دیگر است. نتیجه تبلتی است که دیگر حتی به کامپیوتر وصل نمی‌شود. اگر از فریمور مطمئن نیستید، تیک preloader را بردارید.

حفظ IMEI و NVRAM هنگام فلش

در مدیاتک، IMEI و اطلاعات کالیبراسیون رادیو در پارتیشن‌های NVRAM و NVDATA ذخیره می‌شود. فایل فلش رسمی معمولاً این بخش‌ها را ندارد یا تیک آن‌ها برداشته شده است؛ پس در حالت Download Only این اطلاعات سالم می‌ماند.

  1. بکاپ قبل از فلش
    با تب Readback در SP Flash Tool یا با ابزارهای تعمیرکاری، پارتیشن nvram را بکاپ بگیرید.
  2. نگهداری جداگانه
    بکاپ هر گوشی را با شمارهٔ IMEI همان گوشی نام‌گذاری و جدا نگه دارید.
  3. بازگردانی فقط روی همان گوشی
    بکاپ NVRAM را هرگز روی گوشی دیگری ننویسید.

نوشتن NVRAM یک گوشی روی گوشی دیگر، IMEI را تکراری و در ایران با سامانهٔ رجیستری مشکل جدی ایجاد می‌کند. توضیح بیشتر در رجیستری گوشی آمده است.

بعد از فلش؛ بررسی‌های لازم

بررسی روش اگر مشکل داشت
IMEI کد *#06# بکاپ NVRAM را بازگردانید
آنتن و سیم‌کارت قرار دادن سیم‌کارت نسخهٔ مودم فریمور را بررسی کنید
لمس و صفحه کار با گوشی فریمور مخصوص نسخهٔ دیگر نمایشگر لازم است
دوربین و حسگرها باز کردن برنامهٔ دوربین فریمور دقیق‌تر یا کالیبراسیون
حساب گوگل قبلی در صورت درخواست با حساب و رمز قبلی خودتان وارد شوید

اگر بعد از فلش آنتن ندارید یا IMEI خالی است، به مقالهٔ بیس‌باند چیست؟ و راهنمای ترمیم آن مراجعه کنید.

بعد از فلش، گوشی مثل روز اول است. اگر قبلاً حساب گوگل روی گوشی بوده، برای راه‌اندازی به همان حساب و رمز نیاز دارید؛ پس قبل از فلش رمز حساب خود را بدانید.

واژه‌نامهٔ ساده

MediaTek (MTK)سازندهٔ تایوانی پردازنده‌های موبایل؛ سری‌های Helio و Dimensity.
Scatterفایل متنی نقشهٔ پارتیشن‌ها در فریمور مدیاتک.
Preloaderاولین برنامهٔ بوت روی حافظهٔ گوشی.
BROMبرنامهٔ بوت داخل تراشه که پاک نمی‌شود و حالت اضطراری فلش است.
VCOMدرایور ارتباط سریال مدیاتک با ویندوز.
Download Agent (DA)برنامه‌ای که SP Flash Tool روی گوشی اجرا می‌کند تا حافظه را بنویسد.
NVRAMبخش ذخیرهٔ IMEI و کالیبراسیون در مدیاتک.
SLA و DAAقفل‌های احراز هویت که فلش در BROM را محدود می‌کنند.
Readbackخواندن و بکاپ گرفتن از بخشی از حافظه با SP Flash Tool.

سوالات متداول

فلش گوشی مدیاتک اطلاعات را پاک می‌کند؟
در بیشتر موارد بله، چون پارتیشن userdata هم نوشته یا فرمت می‌شود. قبل از فلش بکاپ بگیرید.
کدام حالت SP Flash Tool برای فلش معمولی مناسب است؟
Download Only. حالت Firmware Upgrade برای تغییر جدول پارتیشن است و Format All فقط با بکاپ NVRAM.
چرا گوشی به SP Flash Tool وصل نمی‌شود؟
بیشتر به‌خاطر درایور VCOM نصب‌نشده، کابل یا پورت نامناسب، یا فعال بودن احراز هویت در گوشی‌های جدید است.
بعد از فلش IMEI پاک شد؛ چه کنم؟
اگر بکاپ NVRAM همان گوشی را دارید، بازگردانی کنید. در غیر این صورت ترمیم تخصصی با IMEI اصلی گوشی لازم است.
آیا با SP Flash Tool می‌توان سامسونگ را فلش کرد؟
خیر. سامسونگ حتی با پردازندهٔ مدیاتک با Odin فلش می‌شود.
فایل Scatter را از کجا بیاورم؟
داخل پوشهٔ فریمور رسمی همان مدل است. Scatter مدل دیگر را استفاده نکنید.
فلش گوشی مدیاتک چقدر طول می‌کشد؟
بسته به حجم فریمور و سرعت حافظه معمولاً ۵ تا ۲۰ دقیقه، و اولین بوت هم چند دقیقه.
گوشی‌ام بعد از فلش روی لوگو ماند؛ مشکل از کجاست؟
یا فریمور با مدل دقیق نمی‌خواند، یا اطلاعات قبلی باید پاک شود. ابتدا ریست کارخانه از ریکاوری و بعد فلش با فریمور دقیق‌تر را امتحان کنید.

فریمور دقیق گوشی مدیاتک خود را لازم دارید؟ فایل‌های فلش اینفینیکس، تکنو، اوپو، شیائومی و برندهای دیگر را در فروشگاه پیدا کنید.

فایل‌های فلش

مطالب و سرویس‌های مرتبط

pouyaaaa.ab
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *