مرجع کامل دستورات ADB، Fastboot و TWRP — همهٔ کدهای CMD تعمیرات موبایل (۱۴۰۵)

مرجع کامل دستورات ADB و Fastboot و TWRP

ADB · FASTBOOT · FASTBOOTD · TWRP

مرجع کامل دستورات ADB، Fastboot و TWRP برای تعمیرکار موبایل

تقریباً هر کار نرم‌افزاری روی گوشی اندرویدی، از نصب و حذف برنامه تا آنلاک بوت‌لودر و فلش پارتیشن، با چند دستور ساده در CMD یا ترمینال انجام می‌شود. این صفحه یک مرجع کامل و مرتب است: اول توضیح می‌دهیم هر ابزار چیست و گوشی در چه حالتی به آن جواب می‌دهد، بعد همهٔ دستورهای پرکاربرد را در جدول‌های جدا با توضیح ساده و نکتهٔ ایمنی می‌آوریم. هر جا دستوری خطر پاک شدن اطلاعات یا خراب شدن بوت دارد، واضح هشدار داده‌ایم.

به‌روز با Platform-Tools 37اندروید ۱۶ و ۱۷با هشدارهای ایمنی
مرجع کامل دستورات ADB و Fastboot و TWRP
مرجع دستورات ADB، Fastboot و TWRP برای تعمیرکاران موبایل

خلاصهٔ سریع: ADB وقتی کار می‌کند که گوشی روشن است (یا در ریکاوری) و «USB Debugging» روشن و تأیید شده باشد. Fastboot فقط در حالت بوت‌لودر یا Fastbootd جواب می‌دهد. TWRP یک ریکاوری سفارشی است که هم منوی لمسی دارد و هم دستور خط فرمان. ابزار رسمی هر دو، بستهٔ SDK Platform-Tools گوگل است (آخرین نسخه در زمان نوشتن: 37.0.1، تیر ۱۴۰۵). دستورهای erase، format، -w و flashing unlock اطلاعات کاربر را پاک می‌کنند؛ قبلش حتماً بکاپ بگیرید.

ADB، Fastboot و TWRP چیست و فرقشان کجاست؟

گوشی اندرویدی چند «حالت» کاری دارد و در هر حالت فقط به یک ابزار جواب می‌دهد. اگر این را بدانید، نصف خطاهایی که تعمیرکارها با آن درگیرند حل می‌شود؛ چون معمولاً دستور درست است ولی گوشی در حالت اشتباه است.

ADB یعنی چه؟

ADB (Android Debug Bridge، یعنی «پل اشکال‌زدایی اندروید») برنامه‌ای است که روی کامپیوتر اجرا می‌شود و با یک سرویس داخل گوشی به نام adbd حرف می‌زند. ADB سه بخش دارد: کلاینت (همان دستوری که در CMD تایپ می‌کنید)، سرور (برنامه‌ای که در پس‌زمینهٔ کامپیوتر روی پورت 5037 بالا می‌آید) و adbd داخل گوشی. برای همین است که گاهی با adb kill-server مشکل حل می‌شود: سرور گیر کرده بود، نه گوشی.

Fastboot یعنی چه؟

Fastboot هم نام یک پروتکل است و هم نام برنامه‌ای که روی کامپیوتر اجرا می‌کنید. این پروتکل داخل بوت‌لودر گوشی است؛ یعنی اولین برنامه‌ای که بعد از زدن دکمهٔ پاور اجرا می‌شود و تصمیم می‌گیرد سیستم را بالا بیاورد یا نه. چون بوت‌لودر قبل از اندروید اجرا می‌شود، Fastboot حتی وقتی سیستم خراب است هم کار می‌کند و ابزار اصلی آنلاک بوت‌لودر و فلش پارتیشن‌هاست.

Fastbootd چیست؟

از اندروید ۱۰ به بعد، در گوشی‌هایی که پارتیشن داینامیک دارند (یعنی system و vendor و product داخل یک پارتیشن بزرگ به نام super ساخته می‌شوند)، فلش این بخش‌ها از بوت‌لودر ممکن نیست. برای همین نسخه‌ای از Fastboot داخل ریکاوری ساخته شد به اسم Fastbootd (حرف d یعنی سرویس فضای کاربر). دستورها همان است، فقط محل اجرا فرق دارد.

TWRP چیست؟

TWRP (Team Win Recovery Project) یک ریکاوری سفارشی است؛ یعنی جایگزین ریکاوری اصلی کارخانه که امکانات بیشتری دارد: بکاپ کامل پارتیشن‌ها، نصب فایل zip، مدیریت فایل و یک ترمینال داخلی. آخرین نسخهٔ پایدار رسمی TWRP، نسخهٔ 3.7.1 است و برای خیلی از گوشی‌های جدید فقط نسخه‌های غیررسمی وجود دارد.

چهار حالت اتصال گوشی اندروید و دستورهای قابل استفاده در هرکدام
گوشی در هر حالت فقط به ابزار مخصوص همان حالت جواب می‌دهد
حالت گوشی ابزار دستور تشخیص
سیستم روشن ADB adb devices → device
ریکاوری اصلی (Apply update from ADB) ADB (فقط sideload) adb devices → sideload
TWRP ADB کامل + twrp adb devices → recovery
بوت‌لودر Fastboot fastboot devices
Fastbootd Fastboot fastboot getvar is-userspace → yes
دانلود مود سامسونگ Odin (نه Fastboot) در Odin، کادر ID:COM آبی می‌شود

گوشی‌های سامسونگ Fastboot ندارند و به جای آن «دانلود مود» و برنامهٔ Odin استفاده می‌شود. برای سامسونگ راهنمای ورود به دانلود مود و آموزش Odin را ببینید.

نصب Platform-Tools و درایور روی ویندوز، مک و لینوکس

ابزار رسمی و امن، بستهٔ SDK Platform-Tools است که گوگل در صفحهٔ developer.android.com/tools/releases/platform-tools منتشر می‌کند. در زمان نوشتن این مقاله (مهر ۱۴۰۵) آخرین نسخه 37.0.1 است که تیر ۱۴۰۵ منتشر شده. بسته‌های «Minimal ADB and Fastboot» قدیمی هستند و با گوشی‌های جدید (مخصوصاً Fastbootd و اسلات A/B) مشکل دارند؛ همیشه نسخهٔ رسمی و تازه را بگیرید.

  1. دانلود بسته
    از صفحهٔ رسمی Platform-Tools فایل zip مخصوص سیستم‌عامل خودتان را بگیرید.
  2. استخراج در مسیر کوتاه
    فایل را مثلاً در درایو C و پوشهٔ platform-tools باز کنید. مسیر فارسی یا دارای فاصله دردسر می‌سازد.
  3. باز کردن ترمینال در همان پوشه
    در ویندوز داخل پوشه، در نوار آدرس بنویسید cmd و Enter بزنید. در مک و لینوکس Terminal را باز کنید و با cd به پوشه بروید.
  4. افزودن به PATH (اختیاری)
    اگر مسیر پوشه را به متغیر PATH اضافه کنید، از هر جایی می‌توانید adb و fastboot را اجرا کنید.
  5. تست نسخه
    دستور adb version و fastboot --version را بزنید تا مطمئن شوید نسخهٔ درست اجرا می‌شود.

درایور در ویندوز

ویندوز برای شناختن گوشی در هر حالت درایور جدا لازم دارد. برای گوشی‌های پیکسل و خیلی از گوشی‌ها «Google USB Driver» کافی است؛ اما شیائومی، سامسونگ، اوپو و بقیه درایور مخصوص خودشان را دارند. نشانهٔ کمبود درایور این است که در Device Manager یک دستگاه با علامت زرد یا با نام «Android» یا «Unknown device» دیده می‌شود. مجموعهٔ درایورها را در صفحهٔ دانلود درایور موبایل گذاشته‌ایم.

لینوکس و مک

در مک درایور لازم نیست. در لینوکس اگر خطای no permissions گرفتید، باید قانون udev اضافه کنید یا کاربرتان را به گروه plugdev ببرید؛ اجرای همیشگی ADB با sudo راه درستی نیست.

اگر دو نسخه ADB روی کامپیوتر باشد (مثلاً یکی از Platform-Tools و یکی داخل یک برنامهٔ تعمیرات یا شبیه‌ساز)، سرورها با هم دعوا می‌کنند و پیام «adb server version doesn’t match this client» می‌آید. برنامهٔ دیگر را ببندید، adb kill-server بزنید و فقط از یک نسخه استفاده کنید.

آماده‌سازی گوشی: USB Debugging، تأیید RSA و OEM Unlock

ADB تا وقتی گوشی اجازه ندهد کار نمی‌کند. این اجازه سه مرحله دارد:

  1. فعال کردن Developer options
    در تنظیمات، بخش About phone، روی Build number هفت بار ضربه بزنید (در شیائومی روی MIUI/HyperOS version). جزئیات هر برند را در آموزش فعال کردن USB Debugging آورده‌ایم.
  2. روشن کردن USB debugging
    در Developer options گزینهٔ USB debugging را روشن کنید. در شیائومی برای نصب برنامه یا تغییر تنظیم از ADB، گزینه‌های «Install via USB» و «USB debugging (Security settings)» هم لازم است.
  3. تأیید کلید RSA
    بعد از وصل کردن کابل و زدن adb devices، روی صفحهٔ گوشی پیغام «Allow USB debugging?» می‌آید. تیک Always allow را بزنید و Allow را لمس کنید. تا این را تأیید نکنید، وضعیت unauthorized می‌ماند.

کلید RSA چیست؟

بار اول که ADB اجرا می‌شود، یک جفت کلید رمزنگاری در پوشهٔ کاربری کامپیوتر (پوشهٔ .android) می‌سازد. گوشی کلید عمومی را ذخیره می‌کند و از آن به بعد فقط به همین کامپیوتر اعتماد دارد. اگر کامپیوتر را عوض کنید، دوباره سؤال می‌پرسد. گزینهٔ «Revoke USB debugging authorizations» همهٔ کامپیوترهای قبلی را از لیست اعتماد پاک می‌کند.

OEM Unlocking

برای آنلاک بوت‌لودر با Fastboot باید گزینهٔ OEM unlocking در Developer options روشن باشد. اگر خاکستری است، یعنی یا گوشی هنوز به اینترنت وصل نشده، یا اپراتور یا سازنده اجازه نداده، یا قفل‌هایی مثل FRP و KG فعال است. توضیح کامل در آموزش OEM Unlock آمده است.

هیچ‌وقت روی گوشی مشتری‌ای که نمی‌شناسید، کلید RSA کامپیوتر ناشناس را تأیید نکنید. هر کس به ADB تأییدشده دسترسی دارد، می‌تواند برنامه نصب کند و اطلاعات را بیرون بکشد.

دستورات پایهٔ ADB و ریبوت به حالت‌های مختلف

این دستورها را تقریباً در هر کاری لازم دارید. اگر چند گوشی هم‌زمان وصل است، قبل از هر دستور -s SERIAL بگذارید (SERIAL همان شماره‌ای است که adb devices نشان می‌دهد).

دستور کاربرد نکته
adb devices -l لیست گوشی‌های وصل با مدل وضعیت باید device باشد
adb -s SERIAL shell اجرای دستور روی یک گوشی مشخص وقتی چند دستگاه وصل است
adb get-state نمایش حالت فعلی device، recovery، sideload یا bootloader
adb get-serialno نمایش سریال دستگاه با IMEI فرق دارد
adb kill-server بستن سرور ADB اولین راه‌حل خطاهای عجیب
adb start-server اجرای دوبارهٔ سرور معمولاً خودکار اجرا می‌شود
adb shell ورود به خط فرمان خود گوشی با exit خارج شوید
adb shell CMD اجرای یک دستور و برگشت مثلاً adb shell getprop
adb root اجرای adbd با دسترسی روت فقط روی بیلدهای userdebug و eng

ریبوت به حالت‌های مختلف

دستور مقصد توضیح
adb reboot سیستم ریبوت معمولی
adb reboot bootloader بوت‌لودر برای کار با Fastboot
adb reboot fastboot Fastbootd فقط گوشی‌های دارای پارتیشن داینامیک
adb reboot recovery ریکاوری ریکاوری اصلی یا TWRP
adb reboot sideload ریکاوری در حالت sideload روی بعضی گوشی‌ها بعد از نصب خودکار ریبوت می‌کند
adb reboot download دانلود مود مخصوص سامسونگ
adb reboot edl حالت EDL کوالکام فقط روی برخی گوشی‌ها و نسخه‌ها کار می‌کند

اگر adb reboot edl روی گوشی شما جواب نداد، راه‌های دیگر مثل تست‌پوینت یا کابل مخصوص وجود دارد که در راهنمای کابل EDL و مقالهٔ تست‌پوینت توضیح داده‌ایم.

مدیریت برنامه‌ها: نصب، حذف و غیرفعال کردن با ADB

نصب برنامه با ADB از خود کامپیوتر انجام می‌شود و حذف برنامه‌های سیستمی (Bloatware) بدون روت هم با همین ابزار ممکن است. ابزار داخلی گوشی برای این کار pm (Package Manager، یعنی مدیر بسته‌ها) است.

دستور کاربرد نکته
adb install app.apk نصب برنامه فایل باید در پوشهٔ جاری باشد یا مسیر کامل بدهید
adb install -r app.apk نصب روی نسخهٔ قبلی اطلاعات برنامه می‌ماند
adb install -d app.apk نصب نسخهٔ قدیمی‌تر (دان‌گرید) همراه -r استفاده می‌شود
adb install -g app.apk نصب و دادن همهٔ مجوزها برای تست سریع
adb install-multiple a.apk b.apk نصب برنامهٔ چندتکه (Split APK) همهٔ تکه‌ها با هم
adb uninstall PKG حذف کامل برنامهٔ کاربر PKG نام بسته است، مثل com.example.app
adb shell pm uninstall -k --user 0 PKG حذف برنامهٔ سیستمی برای کاربر اصلی فایل در پارتیشن سیستم می‌ماند
adb shell cmd package install-existing PKG برگرداندن برنامهٔ حذف‌شده فقط برای حذف‌های –user 0
adb shell pm disable-user --user 0 PKG غیرفعال کردن بدون حذف با pm enable برمی‌گردد
adb shell pm clear PKG پاک کردن داده و کش برنامه مثل Clear data در تنظیمات
adb shell pm list packages -3 لیست برنامه‌های نصبی کاربر -s یعنی فقط سیستمی‌ها
adb shell pm path PKG محل فایل APK برای pull کردن APK

حذف برنامهٔ سیستمی دقیقاً چه می‌کند؟

دستور pm uninstall -k --user 0 برنامه را واقعاً از گوشی پاک نمی‌کند؛ فقط برای کاربر اصلی (کاربر شمارهٔ صفر) «نصب‌نشده» علامت می‌زند. فایل اصلی در پارتیشن سیستم می‌ماند و با ریست فکتوری یا دستور install-existing برمی‌گردد. پرچم -k یعنی داده و کش نگه داشته شود.

حذف برنامه‌های سیستمی مهم مثل SystemUI، Settings، لانچر پیش‌فرض، سرویس‌های Google Play یا برنامه‌های امنیتی سازنده می‌تواند گوشی را در لوپ بوت یا صفحهٔ سیاه گیر بیندازد. اگر مطمئن نیستید برنامه چه کاری می‌کند، به جای حذف از disable-user استفاده کنید که راحت برمی‌گردد.

adb shell pm list packages | findstr xiaomi
adb shell pm disable-user –user 0 com.miui.msa.global
adb shell pm enable com.miui.msa.global

در مثال بالا، findstr فیلتر ویندوز است؛ در مک و لینوکس به جای آن grep بنویسید.

فایل، لاگ و اطلاعات سیستم: push، pull، logcat، dumpsys و getprop

انتقال فایل

دستور کاربرد نکته
adb push file.zip /sdcard/ کپی از کامپیوتر به گوشی مسیر حافظهٔ داخلی /sdcard است
adb pull /sdcard/DCIM کپی از گوشی به کامپیوتر برای نجات عکس‌ها از گوشی با صفحهٔ شکسته
adb shell ls /sdcard دیدن فایل‌های یک پوشه -la جزئیات بیشتر
adb shell rm /sdcard/file پاک کردن فایل بدون سطل زباله؛ برگشت ندارد

اگر صفحه گوشی شکسته ولی USB Debugging از قبل روشن و تأیید شده، adb pull /sdcard/DCIM سریع‌ترین راه نجات عکس‌هاست. اگر دیباگ روشن نبوده، راه‌های دیگر را در راهنمای بازیابی فایل بخوانید.

لاگ و گزارش خطا

logcat گزارش لحظه‌ای همهٔ اتفاقات سیستم است؛ وقتی برنامه‌ای کرش می‌کند یا گوشی ریبوت می‌شود، علت معمولاً همین‌جاست. bugreport یک فایل zip کامل از وضعیت گوشی می‌سازد که برای عیب‌یابی عمیق یا ارسال به سازنده به کار می‌رود.

دستور کاربرد نکته
adb logcat نمایش زندهٔ لاگ با Ctrl+C متوقف کنید
adb logcat -c پاک کردن لاگ قبلی قبل از تکرار خطا بزنید
adb logcat -b crash فقط لاگ کرش‌ها سریع‌ترین راه پیدا کردن برنامهٔ مقصر
adb logcat *:E فقط خطاها E یعنی Error
adb logcat -d > log.txt ذخیرهٔ لاگ در فایل -d یعنی بگیر و تمام کن
adb bugreport report.zip گزارش کامل سیستم چند دقیقه طول می‌کشد

اطلاعات سخت‌افزار و نرم‌افزار

getprop مشخصات ثبت‌شده در سیستم را می‌خواند و dumpsys وضعیت لحظه‌ای سرویس‌ها را نشان می‌دهد. این دو برای شناسایی دقیق مدل، نسخه و حتی سلامت باتری بسیار کاربردی‌اند.

دستور چه چیزی نشان می‌دهد
adb shell getprop ro.product.model مدل دقیق گوشی
adb shell getprop ro.build.version.release نسخهٔ اندروید
adb shell getprop ro.build.fingerprint اثرانگشت بیلد؛ برای انتخاب فایل فلش درست
adb shell getprop ro.boot.slot_suffix اسلات فعال (_a یا _b)
adb shell getprop ro.boot.verifiedbootstate وضعیت بوت امن (green، orange و…)
adb shell dumpsys battery سطح، دما و ولتاژ باتری
adb shell dumpsys battery set level 50 شبیه‌سازی درصد شارژ (برگشت با reset)
adb shell dumpsys activity top برنامه‌ای که الان روی صفحه است
adb shell dumpsys meminfo مصرف رم برنامه‌ها

setprop مقدار یک ویژگی را تغییر می‌دهد، ولی بیشتر ویژگی‌های مهم (آن‌هایی که با ro شروع می‌شوند) فقط‌خواندنی‌اند و بدون روت قابل تغییر نیستند. تغییرات setprop هم معمولاً بعد از ریبوت از بین می‌رود.

تنظیمات، صفحه‌نمایش، اسکرین‌شات و ADB بی‌سیم

تنظیمات و صفحه

دستور کاربرد نکته
adb shell wm size نمایش رزولوشن wm size reset برای برگشت
adb shell wm size 1080x2400 تغییر رزولوشن عدد اشتباه صفحه را به‌هم می‌ریزد
adb shell wm density 420 تغییر تراکم (اندازهٔ آیکون و متن) wm density reset
adb shell settings get global airplane_mode_on خواندن یک تنظیم global، system یا secure
adb shell settings put global window_animation_scale 0.5 تغییر یک تنظیم بخش secure گاهی مجوز می‌خواهد
adb shell am start -n PKG/ACTIVITY باز کردن یک صفحهٔ مشخص از برنامه am یعنی Activity Manager
adb shell am force-stop PKG بستن اجباری برنامه مثل Force stop تنظیمات
adb shell input keyevent 26 زدن دکمهٔ پاور ۳ = Home، ۴ = Back
adb shell input text hello تایپ متن روی گوشی برای گوشی با تاچ خراب

اگر با wm density یا wm size عدد خیلی نامناسبی وارد کنید، ممکن است رابط کاربری قابل استفاده نباشد. قبل از تغییر، مقدار فعلی را یادداشت کنید و اگر به مشکل خوردید از ADB دستور reset را بزنید.

اسکرین‌شات و فیلم از صفحه

adb exec-out screencap -p > shot.png
adb shell screenrecord –time-limit 60 /sdcard/rec.mp4
adb pull /sdcard/rec.mp4

دستور screenrecord پیش‌فرض حداکثر ۳ دقیقه ضبط می‌کند. برای گوشی‌ای که صفحه‌اش خاموش است ولی سیستم کار می‌کند، اسکرین‌شات ADB نشان می‌دهد که مشکل از ال‌سی‌دی است یا از خود سیستم.

ADB بی‌سیم (بدون کابل)

دو روش وجود دارد. روش قدیمی که با همهٔ نسخه‌ها کار می‌کند، اول یک بار کابل لازم دارد:

adb tcpip 5555
adb connect 192.168.1.20:5555

در اندروید ۱۱ به بعد، گزینهٔ Wireless debugging در Developer options بدون کابل کار می‌کند. داخل آن «Pair device with pairing code» را بزنید؛ گوشی یک آدرس، یک پورت و یک کد شش‌رقمی نشان می‌دهد:

adb pair 192.168.1.20:37099
adb connect 192.168.1.20:41235

دقت کنید پورت pair و پورت connect با هم فرق دارند؛ پورت connect همان است که در صفحهٔ اصلی Wireless debugging نوشته شده. گوشی و کامپیوتر باید در یک شبکهٔ وای‌فای باشند.

دستورات اصلی Fastboot: شناسایی، آنلاک و قفل بوت‌لودر

برای رفتن به بوت‌لودر یا از ADB دستور adb reboot bootloader را بزنید، یا گوشی خاموش را با ترکیب دکمه (معمولاً پاور + کم کردن صدا) روشن کنید. در شیائومی تصویر خرگوش و نوشتهٔ FASTBOOT را می‌بینید.

دستور کاربرد نکته
fastboot devices لیست دستگاه‌ها در فست‌بوت اگر خالی است، درایور را چک کنید
fastboot getvar all همهٔ اطلاعات بوت‌لودر مدل، اسلات، وضعیت قفل، نسخه
fastboot getvar unlocked وضعیت قفل بوت‌لودر yes یعنی آنلاک
fastboot getvar current-slot اسلات فعال a یا b
fastboot oem device-info وضعیت قفل در برخی گوشی‌ها همه سازنده‌ها پشتیبانی نمی‌کنند
fastboot flashing get_unlock_ability آیا آنلاک مجاز است ۱ یعنی OEM unlocking روشن است
fastboot flashing unlock آنلاک بوت‌لودر (روش جدید) همهٔ اطلاعات پاک می‌شود
fastboot oem unlock آنلاک (روش قدیمی) برای گوشی‌های قدیمی‌تر
fastboot flashing unlock_critical آنلاک پارتیشن‌های حساس بوت‌لودر فقط بعضی گوشی‌ها؛ پرخطر
fastboot flashing lock قفل دوبارهٔ بوت‌لودر فقط با رام کاملاً اصلی
fastboot reboot ریبوت به سیستم —
fastboot reboot bootloader ریبوت دوباره به بوت‌لودر بعد از فلش بوت‌لودر
fastboot reboot recovery رفتن به ریکاوری در نسخه‌های جدید fastboot
fastboot reboot fastboot رفتن به Fastbootd پارتیشن‌های داینامیک
fastboot continue ادامهٔ بوت عادی بدون ریبوت کامل

آنلاک بوت‌لودر دقیقاً چه می‌کند؟

بوت‌لودر قفل‌شده فقط نرم‌افزاری را اجرا می‌کند که امضای سازنده را دارد (این زنجیره را Verified Boot یا بوت تأییدشده می‌گویند). آنلاک یعنی بوت‌لودر از این به بعد نرم‌افزار امضانشده را هم اجرا کند. به دلایل امنیتی، دستور آنلاک همیشه پارتیشن userdata را پاک می‌کند تا کسی نتواند با آنلاک کردن گوشی دزدی به اطلاعاتش برسد. بعد از آنلاک، هنگام روشن شدن پیغام هشدار نارنجی یا زرد نمایش داده می‌شود؛ برای حذف آن راهنمای حذف اخطار بوت‌لودر را ببینید.

شیائومی برای آنلاک، علاوه بر Fastboot، تأیید حساب Mi و برنامهٔ Mi Unlock با زمان انتظار می‌خواهد؛ روش کامل در آموزش آنلاک بوت‌لودر شیائومی است.

قفل کردن بوت‌لودر خطرناک‌تر از آنلاک است. اگر روی گوشی رام سفارشی، Magisk یا حتی یک پارتیشن تغییریافته باشد و دستور fastboot flashing lock بزنید، Verified Boot جلوی بالا آمدن سیستم را می‌گیرد و گوشی ممکن است فقط در بوت‌لودر بماند یا کاملاً خاموش شود. فقط وقتی قفل کنید که رام رسمی و کامل همان مدل را تازه فلش کرده‌اید.

فلش پارتیشن‌ها، اسلات A/B و Fastbootd

پارتیشن یعنی یک بخش جدا از حافظهٔ گوشی که کار مشخصی دارد؛ مثلاً boot هستهٔ سیستم را نگه می‌دارد، recovery ریکاوری را، و userdata اطلاعات شما را. فلش کردن یعنی نوشتن یک فایل img روی یکی از این بخش‌ها.

دستور کاربرد خطر
fastboot flash boot boot.img فلش پارتیشن boot متوسط؛ boot اشتباه یعنی بوت‌لوپ
fastboot flash recovery twrp.img نصب ریکاوری سفارشی در گوشی‌های A/B معمولاً پارتیشن recovery وجود ندارد
fastboot flash init_boot init_boot.img فلش init_boot (روت در گوشی‌های جدید) گوشی‌های عرضه‌شده با اندروید ۱۳ به بعد
fastboot flash vbmeta vbmeta.img فلش اطلاعات تأیید بوت با پرچم‌های disable، تأیید را خاموش می‌کند
fastboot boot twrp.img بوت موقت یک ایمیج بدون نصب امن‌ترین راه تست TWRP
fastboot erase cache پاک کردن یک پارتیشن بعضی پارتیشن‌ها را هرگز پاک نکنید
fastboot format:ext4 userdata فرمت با فایل‌سیستم مشخص برای رفع مشکل رمزگذاری
fastboot -w پاک کردن userdata و cache معادل ریست کارخانه
fastboot update image.zip فلش بستهٔ کامل رسمی برای پیکسل و چند برند دیگر
fastboot flashall فلش همهٔ ایمیج‌های پوشه نیاز به متغیر ANDROID_PRODUCT_OUT

اسلات A/B یعنی چه؟

در گوشی‌های جدید از هر پارتیشن مهم دو نسخه وجود دارد؛ مثلاً boot_a و boot_b. سیستم از یکی اجرا می‌شود و آپدیت بعدی روی دیگری نوشته می‌شود؛ اگر آپدیت خراب شد، گوشی به اسلات قبلی برمی‌گردد. این روش را Seamless Update (آپدیت بی‌وقفه) می‌گویند. وقتی بدون اسم اسلات فلش می‌کنید، Fastboot روی اسلات فعال می‌نویسد.

دستور کاربرد
fastboot getvar current-slot دیدن اسلات فعال
fastboot --set-active=b فعال کردن اسلات b (در نسخه‌های قدیمی: fastboot set_active b)
fastboot flash boot_a boot.img فلش مستقیم روی اسلات a
fastboot flash --slot=all boot boot.img فلش روی هر دو اسلات
fastboot --slot=b flash boot boot.img فلش روی اسلات مشخص با پرچم

بوت‌لودر یا Fastbootd؟

اگر فلش system، vendor، product یا odm با خطایی مثل partition not found یا «not allowed» رد شد، احتمالاً در بوت‌لودر هستید در حالی که این پارتیشن‌ها داخل super قرار دارند. دستور fastboot reboot fastboot را بزنید تا وارد Fastbootd شوید و دوباره تلاش کنید. برعکس، پارتیشن‌های سطح پایین مثل bootloader، radio یا modem را باید در بوت‌لودر اصلی فلش کرد.

ویژگی بوت‌لودر Fastbootd
محل اجرا بوت‌لودر سازنده داخل ریکاوری
پارتیشن‌های داینامیک پشتیبانی نمی‌کند پشتیبانی می‌کند
آنلاک و قفل بله خیر
getvar is-userspace no yes
فلش bootloader و modem بله معمولاً خیر
چهار قانون ایمنی پیش از فلش با Fastboot
پیش از هر دستور فلش این چهار مورد را مرور کنید

هرگز این پارتیشن‌ها را erase یا با فایل نامطمئن فلش نکنید: persist، modemst1، modemst2، fsg، efs و nvdata. اطلاعات اختصاصی همان گوشی مثل IMEI و کالیبراسیون آنتن و سنسورها در این بخش‌هاست و با فایل گوشی دیگر برنمی‌گردد. نتیجهٔ پاک شدنشان معمولاً «Unknown baseband» و از دست رفتن شبکه است.

دستورات TWRP، ADB Sideload و محدودیت‌های بکاپ ADB

TWRP علاوه بر منوی لمسی، یک برنامهٔ خط فرمان به اسم twrp دارد که هم از ترمینال داخلی (Advanced › Terminal) و هم از کامپیوتر با adb shell اجرا می‌شود. این دستورها برای گوشی‌ای که تاچش کار نمی‌کند، نجات‌دهنده‌اند. نصب TWRP روی شیائومی را در این آموزش و مفهوم ریکاوری سفارشی را در این مقاله توضیح داده‌ایم.

دستور کاربرد نکته
adb shell twrp install /sdcard/rom.zip نصب فایل zip مسیر کامل فایل لازم است
adb shell twrp wipe cache پاک کردن cache dalvik، data و system هم قابل استفاده است
adb shell twrp format data فرمت کامل data رمزگذاری و همهٔ فایل‌ها پاک می‌شود
adb shell twrp backup SDB mybackup بکاپ system، data و boot حروف دیگر در جدول بعد
adb shell twrp restore /sdcard/TWRP/BACKUPS/SERIAL/mybackup SDB بازگردانی بکاپ همان حروف بکاپ
adb shell twrp mount /system مونت کردن پارتیشن برای دسترسی به فایل‌ها
adb shell twrp decrypt PASSWORD باز کردن رمزگذاری data رمز صفحه‌قفل گوشی
adb shell twrp sideload فعال کردن حالت sideload بعد از کامپیوتر فایل بفرستید
adb shell twrp reboot bootloader ریبوت از TWRP recovery، poweroff یا download هم دارد

حروف بکاپ TWRP

Ssystem
Ddata
Bboot
Rrecovery
Ccache
Aandroid_secure
Esd-ext
Oفشرده‌سازی بکاپ
Mنساختن فایل MD5

بکاپ TWRP از پارتیشن data شامل حافظهٔ داخلی (عکس‌ها و فایل‌های /sdcard) نیست. عکس‌ها و فایل‌ها را جدا با adb pull یا کپی معمولی نگه دارید.

ADB Sideload

Sideload یعنی فرستادن مستقیم یک فایل آپدیت از کامپیوتر به ریکاوری، بدون این‌که اول در حافظهٔ گوشی کپی شود. در ریکاوری اصلی گزینهٔ «Apply update from ADB» و در TWRP مسیر Advanced › ADB Sideload را بزنید، بعد در کامپیوتر بنویسید:

adb devices
adb sideload update.zip

ریکاوری اصلی فقط بسته‌هایی را نصب می‌کند که امضای سازنده را دارند (مثل آپدیت‌های OTA رسمی)؛ برای نصب فایل‌های سفارشی باید از TWRP استفاده کنید. اگر پیشرفت روی ۴۷ یا ۹۴ درصد ثابت ماند و پیام «Total xfer: 1.00x» آمد، معمولاً نصب درست تمام شده و باید نتیجه را روی صفحهٔ گوشی ببینید.

بکاپ با adb backup هنوز کار می‌کند؟

دستور adb backup سال‌هاست که «منسوخ» اعلام شده و در اندروید ۱۲ به بعد، از برنامه‌هایی که برای این نسخه‌ها ساخته شده‌اند تقریباً چیزی بکاپ نمی‌گیرد. برای همین برای بکاپ مطمئن به این دستور اعتماد نکنید؛ از بکاپ داخلی گوگل یا برند، کپی مستقیم فایل‌ها با adb pull، یا بکاپ پارتیشنی در TWRP استفاده کنید. روش‌های بکاپ کامل را در آموزش بکاپ کامل اندروید ببینید.

خطاهای رایج ADB و Fastboot و راه حل هرکدام

بیشتر خطاها سه علت دارند: درایور، کابل یا حالت اشتباه گوشی. این جدول از رایج‌ترین پیام‌ها شروع می‌کند:

پیام خطا علت راه حل
unauthorized کلید RSA تأیید نشده صفحهٔ گوشی را باز کنید و Allow بزنید؛ در غیر این صورت Revoke و اتصال دوباره
offline اتصال نیمه‌کاره کابل را جدا و وصل کنید، adb kill-server
no permissions (لینوکس) نبود قانون udev افزودن قانون udev، نه اجرای sudo
waiting for any device (Fastboot) درایور بوت‌لودر نصب نیست درایور را در Device Manager دستی انتخاب کنید
device not found گوشی در حالت دیگری است حالت را با جدول بخش اول تطبیق دهید
Flashing is not allowed in Lock State بوت‌لودر قفل است اول آنلاک قانونی و رسمی
partition not found پارتیشن داینامیک در بوت‌لودر fastboot reboot fastboot
Invalid sparse file format نسخهٔ قدیمی fastboot Platform-Tools تازه
remote: unknown command سازنده این دستور را ندارد دستور معادل همان برند را استفاده کنید
adb server version doesn’t match دو نسخهٔ ADB بستن برنامهٔ دیگر و kill-server
INSTALL_FAILED_VERSION_DOWNGRADE نصب نسخهٔ قدیمی‌تر adb install -r -d
INSTALL_FAILED_USER_RESTRICTED اجازهٔ نصب از USB بسته است در شیائومی Install via USB را روشن کنید

کابل و پورت

کابل‌های فقط‌شارژ سیم دیتا ندارند و گوشی را شارژ می‌کنند ولی دیده نمی‌شوند. برای فلش، کابل اصلی یا با کیفیت و پورت USB پشت کیس (متصل مستقیم به مادربرد) را استفاده کنید. هاب USB و پورت‌های جلوی کیس، مخصوصاً در Fastboot، باعث قطع وسط کار می‌شوند. در لپ‌تاپ‌های جدید با پورت USB 3، اگر Fastboot خطای نامشخص داد، یک هاب USB 2 یا پورت دیگر را امتحان کنید.

اگر وسط فلش پارتیشن boot یا bootloader قطعی پیش آمد، گوشی را ریبوت نکنید. ابتدا کابل یا پورت را عوض کنید و همان دستور را دوباره بزنید؛ بوت‌لودر تا وقتی خاموش نشده هنوز فرمان می‌گیرد. اگر گوشی کاملاً خاموش شد و فقط با کامپیوتر به صورت 9008 یا BROM شناخته شد، کار به فلش سطح پایین با باکس یا ابزار تخصصی می‌رسد.

سناریوهای واقعی: ترتیب دستورها در کارهای رایج تعمیرگاه

۱. نصب TWRP و روت روی گوشی آنلاک‌شده

  1. رفتن به بوت‌لودر
    adb reboot bootloader
  2. بوت موقت TWRP برای تست
    fastboot boot twrp.img — اگر بالا آمد، فایل با گوشی سازگار است.
  3. نصب دائم یا فقط روت
    در گوشی‌های A/B معمولاً TWRP را از داخل خودش نصب می‌کنند. برای روت با Magisk، فایل boot یا init_boot را پچ و فلش کنید. جزئیات روت در آموزش روت شیائومی آمده است.

۲. برگرداندن رام رسمی و قفل دوباره

  1. فلش رام کامل رسمی
    با اسکریپت flash_all یا fastboot update، همهٔ پارتیشن‌ها را با فایل همان مدل و ریجن فلش کنید.
  2. اولین بوت
    اجازه دهید گوشی کامل بالا بیاید و تنظیمات اولیه تمام شود.
  3. قفل در صورت نیاز
    فقط بعد از اطمینان از اصل بودن همه‌چیز: fastboot flashing lock.

۳. گوشی بوت‌لوپ با بوت‌لودر سالم

  1. بررسی اسلات
    fastboot getvar current-slot — گاهی تغییر اسلات با fastboot --set-active=a گوشی را بالا می‌آورد.
  2. فلش boot و vbmeta اصلی
    بیشتر بوت‌لوپ‌های بعد از روت با فلش دوبارهٔ boot اصلی حل می‌شود.
  3. ریست کارخانه به عنوان آخرین قدم
    fastboot -w اطلاعات را پاک می‌کند؛ فقط وقتی بکاپ دارید یا اطلاعات مهم نیست.

فایل‌های فلش رسمی شیائومی، TWRP و فایل‌های روت آماده را در دسته‌بندی فایل TWRP شیائومی و سرویس آنلاک بوت‌لودر سایت ببینید.

واژه‌نامهٔ اصطلاحات خط فرمان اندروید

ADBپل اشکال‌زدایی اندروید؛ ابزار ارتباط کامپیوتر با گوشی روشن یا در ریکاوری
adbdسرویس ADB داخل گوشی که به دستورها جواب می‌دهد
Fastbootپروتکل و ابزار فلش داخل بوت‌لودر
Fastbootdنسخهٔ Fastboot داخل ریکاوری برای پارتیشن‌های داینامیک
بوت‌لودراولین برنامهٔ بعد از روشن شدن که سیستم را بررسی و اجرا می‌کند
پارتیشنبخش جداگانهٔ حافظه با کار مشخص؛ مثل boot و userdata
superپارتیشن بزرگی که system و vendor و product داخلش ساخته می‌شوند
اسلات A/Bدو نسخه از پارتیشن‌های مهم برای آپدیت بی‌خطر
vbmetaاطلاعات امضای پارتیشن‌ها برای بوت تأییدشده
Verified Bootزنجیرهٔ بررسی امضا از بوت‌لودر تا سیستم
Sideloadفرستادن مستقیم فایل آپدیت از کامپیوتر به ریکاوری
RSAکلید رمزنگاری که اعتماد گوشی به کامپیوتر را ثابت می‌کند
imgفایل تصویر یک پارتیشن که با Fastboot نوشته می‌شود
PKGنام بستهٔ برنامه؛ مثل com.android.chrome

سوالات متداول

آیا با ADB می‌شود قفل صفحه یا FRP را برداشت؟
نه. ADB فقط وقتی کار می‌کند که USB Debugging از قبل روشن و روی همان کامپیوتر تأیید شده باشد، و در گوشی قفل‌شده معمولاً این‌طور نیست. FRP هم یک قفل امنیتی حساب گوگل است که باید با اطلاعات حساب صاحب گوشی یا روش‌های مجاز برداشته شود. توضیح کامل را در مقالهٔ FRP بخوانید.
چرا adb devices هیچ چیزی نشان نمی‌دهد؟
به ترتیب چک کنید: USB Debugging روشن باشد، کابل دیتا داشته باشد، حالت اتصال USB روی File transfer باشد، درایور نصب باشد و پیغام تأیید روی صفحهٔ گوشی را زده باشید. در آخر adb kill-server را امتحان کنید.
فرق fastboot flashing unlock و fastboot oem unlock چیست؟
هر دو بوت‌لودر را آنلاک می‌کنند. flashing unlock دستور استاندارد جدید گوگل است و oem unlock دستور قدیمی که هنوز در بعضی گوشی‌ها کار می‌کند. هر کدام که روی گوشی شما جواب داد، همان درست است؛ هر دو اطلاعات را پاک می‌کنند.
آیا روی گوشی سامسونگ می‌توان از Fastboot استفاده کرد؟
نه. سامسونگ به جای بوت‌لودر Fastboot، حالت Download Mode دارد و فلش با Odin یا ابزارهای مشابه انجام می‌شود. ADB روی سامسونگ مثل بقیهٔ گوشی‌ها کار می‌کند.
دستور fastboot -w دقیقاً چه چیزی را پاک می‌کند؟
پارتیشن‌های userdata و cache (و در برخی گوشی‌ها metadata) را پاک می‌کند؛ یعنی همهٔ برنامه‌ها، حساب‌ها، عکس‌ها و فایل‌های حافظهٔ داخلی. نتیجه همان ریست کارخانه است و برگشت ندارد.
آیا حذف برنامهٔ سیستمی با pm uninstall باعث پریدن گارانتی می‌شود؟
نه. این دستور پارتیشن سیستم را تغییر نمی‌دهد و با ریست کارخانه همه‌چیز برمی‌گردد. ولی حذف برنامه‌های مهم می‌تواند گوشی را از کار بیندازد؛ اگر مطمئن نیستید، disable-user را استفاده کنید.
کدام نسخهٔ Platform-Tools را نصب کنم؟
همیشه آخرین نسخه از سایت رسمی developer.android.com. نسخه‌های قدیمی Fastbootd و فرمت‌های جدید فایل را درست پشتیبانی نمی‌کنند و خطاهایی مثل Invalid sparse file format می‌دهند.
بعد از قفل کردن بوت‌لودر گوشی روشن نمی‌شود، چه کنم؟
اگر هنوز به بوت‌لودر می‌رود، رام کامل رسمی را دوباره فلش کنید (در بعضی برندها با قفل هم امکانش هست) یا دوباره آنلاک کنید. اگر کاملاً خاموش است، کار به فلش سطح پایین با EDL یا باکس می‌رسد و بهتر است به تعمیرکار متخصص بسپارید.

فایل فلش، TWRP یا سرویس آنلاک لازم دارید؟ فایل‌های تست‌شده و سرویس‌های آنلاک بوت‌لودر برای برندهای مختلف را در فروشگاه ببینید.

سرویس‌های آنلاک بوت‌لودر

مطالب و سرویس‌های مرتبط

پویا عابدین زاده
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *