فایل QCN چیست؟ کاربرد در IMEI و آنتن، فعال کردن پورت Diag و بکاپ و ریستور QCN با QFIL

فایل QCN چیست و چه اطلاعاتی از گوشی کوالکام دارد

QUALCOMM · QCN · NV · IMEI

فایل QCN؛ شناسنامهٔ مودم گوشی‌های کوالکام

در گوشی‌هایی که پردازندهٔ کوالکام اسنپدراگون دارند، اطلاعاتی که گوشی را در شبکه «یکتا» می‌کند، یعنی IMEI، تنظیمات کالیبراسیون آنتن و صدها تنظیم دیگر مودم، در بخش جداگانه‌ای از حافظه نگهداری می‌شود. فایل QCN نسخهٔ پشتیبان همین اطلاعات است که با ابزارهای کوالکام از گوشی خارج و در صورت نیاز دوباره روی آن نوشته می‌شود. اگر این اطلاعات خراب شود، گوشی با وجود سالم بودن سیستم، آنتن نمی‌دهد و IMEI آن خالی است. در این مقاله توضیح می‌دهیم QCN دقیقاً چه چیزی را نگه می‌دارد، چه فرقی با EFS و بکاپ پارتیشن‌ها دارد، پورت Diag چیست و چطور فعال می‌شود، و بکاپ و ریستور QCN را قدم‌به‌قدم با QFIL و QPST انجام می‌دهیم.

مخصوص پردازندهٔ کوالکامبکاپ و ریستور با QFILفقط QCN همان گوشی
فایل QCN چیست و چه اطلاعاتی از گوشی کوالکام دارد
فایل QCN؛ بکاپ اطلاعات مودم و IMEI گوشی‌های کوالکام

خلاصهٔ سریع: QCN فایل بکاپ اطلاعات NV مودم گوشی‌های کوالکام است و IMEI، کالیبراسیون رادیو و تنظیمات شبکه را در خود دارد. برای بکاپ یا ریستور، گوشی باید روشن باشد و پورت Diagnostics (Diag) را به کامپیوتر بدهد؛ سپس در QFIL از منوی Tools › QCN Backup Restore استفاده می‌کنید. QCN هر گوشی مخصوص همان گوشی است؛ نوشتن QCN گوشی دیگر IMEI را تکراری و کالیبراسیون را خراب می‌کند. QCN را قبل از هر فلش، روت یا تعمیر نرم‌افزاری بگیرید.

فایل QCN چیست؟

مودم گوشی‌های کوالکام برای کار کردن به صدها تنظیم نیاز دارد که به آن‌ها NV Items (Non-Volatile Items) می‌گویند؛ یعنی اطلاعاتی که با خاموش شدن گوشی پاک نمی‌شوند. هر NV Item یک شماره و یک مقدار دارد؛ مثلاً یکی IMEI را نگه می‌دارد و دیگری مقدار کالیبراسیون یک باند فرکانسی را. فایل QCN (Qualcomm Calibration NV) خروجی همهٔ این اطلاعات در یک فایل است.

اینفوگرافیک اطلاعات ذخیره شده در فایل QCN
سه دسته اطلاعاتی که در QCN نگهداری می‌شود

این اطلاعات کجای گوشی است؟

در حافظهٔ گوشی‌های کوالکام چند پارتیشن کوچک مثل modemst1، modemst2، fsg و fsc وجود دارد که فایل‌سیستم مودم (EFS) را نگه می‌دارند و NV Items داخل آن‌ها هستند. مودم هنگام روشن شدن این بخش‌ها را می‌خواند. QCN در واقع «استخراج» محتوای منطقی همین بخش‌ها از طریق پورت Diag است.

نوع پردازندهٔ گوشی را قبل از هر کاری مطمئن شوید. QCN فقط در پردازنده‌های کوالکام معنی دارد. اطلاعات بیشتر دربارهٔ پردازنده‌های اسنپدراگون در سایت کوالکام آمده است.

چه اطلاعاتی داخل QCN است؟

دسته نمونه اگر خراب شود
شناسه‌ها IMEI سیم ۱ و ۲، MEID IMEI خالی یا صفر و رد شدن در شبکه
کالیبراسیون رادیو قدرت ارسال و دریافت هر باند آنتن ضعیف یا قطع و وصل شدن
تنظیمات شبکه باندهای فعال، حالت‌های 2G تا 5G عدم اتصال به 4G یا شبکهٔ خاص
تنظیمات اپراتور پروفایل‌های VoLTE و تنظیمات سیم‌کارت کار نکردن VoLTE یا پیامک
تنظیمات سخت‌افزاری پیکربندی برد و بخش‌های رادیویی بی‌آنتنی کامل

به همین دلیل QCN را «شناسنامهٔ مودم» می‌نامیم. سیستم‌عامل اندروید را می‌توان با هر فلشی برگرداند، اما QCN برای هر گوشی جداگانه در کارخانه ساخته و کالیبره شده است. توضیح IMEI و ساختار آن در مقالهٔ IMEI چیست؟ آمده است.

چرا کالیبراسیون این‌قدر مهم است؟

هیچ دو قطعهٔ رادیویی دقیقاً مثل هم ساخته نمی‌شوند. در کارخانه هر برد با دستگاه‌های اندازه‌گیری تست می‌شود و مقادیر اصلاحی آن (مثلاً اینکه برای رسیدن به قدرت مشخص، تقویت‌کننده چقدر باید کار کند) در NV ذخیره می‌شود. اگر این مقادیر از برد دیگری بیاید، گوشی ممکن است آنتن نشان دهد اما در عمل تماس‌ها قطع شود یا مصرف باتری بالا برود.

فرق QCN با EFS، بکاپ پارتیشن و فایل‌های دیگر

اصطلاحات این حوزه زیاد با هم قاطی می‌شوند. این جدول فرق آن‌ها را نشان می‌دهد:

اصطلاح چیست؟ کجا کاربرد دارد؟
QCN خروجی منطقی NV Items با پورت Diag گوشی‌های کوالکام؛ قابل ویرایش با ابزار تخصصی
EFS (کوالکام) فایل‌سیستم مودم در پارتیشن‌های modemst و fsg بکاپ خام پارتیشن‌ها در حالت EDL یا با روت
EFS سامسونگ پارتیشن جدای سامسونگ برای IMEI و تنظیمات حتی در سامسونگ‌های اسنپدراگون، ترمیم با روش‌های مخصوص سامسونگ
NVRAM بخش معادل در گوشی‌های مدیاتک مدیاتک؛ نه QCN
persist پارتیشن تنظیمات حسگرها و کالیبراسیون‌های دیگر کوالکام؛ جدا از QCN

بکاپ QCN بهتر است یا بکاپ پارتیشن‌ها؟

هر دو. QCN مستقل از نسخهٔ نرم‌افزار است و روی فریمورهای مختلف همان گوشی قابل بازگردانی است. بکاپ خام پارتیشن‌های modemst1، modemst2، fsg و fsc دقیق‌تر است اما گاهی به نسخهٔ مودم وابسته است. تعمیرکاران حرفه‌ای قبل از کار هر دو را می‌گیرند.

در شیائومی پارتیشن persist هم اهمیت زیادی دارد؛ خرابی آن می‌تواند حسگر اثر انگشت، دوربین یا بلوتوث را از کار بیندازد. بکاپ آن را هم کنار QCN نگه دارید. راهنمای کامل بکاپ در بکاپ گوشی شیائومی آمده است.

چه وقت به QCN نیاز داریم؟

  • قبل از فلش، روت یا نصب رام: بیمه‌ای برای وقتی که اطلاعات مودم آسیب ببیند.
  • بعد از Unknown Baseband یا IMEI صفر: بازگردانی QCN همان گوشی سریع‌ترین راه برگشت آنتن است.
  • بعد از ریست EFS: اگر بخش مودم پاک شده باشد، QCN سالم آن را برمی‌گرداند.
  • مشکل در VoLTE یا باندها: گاهی بازگردانی QCN سالم تنظیمات به‌هم‌ریخته را درست می‌کند.
  • بعد از تعویض قطعه: در برخی تعمیرات برد، برگرداندن اطلاعات مودم لازم است.

نشانه‌های خرابی اطلاعات مودم و تشخیص آن‌ها در مقالهٔ بیس‌باند چیست؟ و روش‌های ترمیم در حل مشکل Unknown Baseband و IMEI آمده است.

پورت Diag چیست و چطور فعال می‌شود؟

بکاپ و ریستور QCN از طریق پورت Diagnostics (Diag) انجام می‌شود؛ پورتی که مودم روشن برای ارتباط با ابزارهای سرویس باز می‌کند. در حالت عادی این پورت به دلایل امنیتی بسته است و باید فعال شود:

روش شرط نکته
دستور setprop در ADB با روت گوشی روت‌شده رایج‌ترین روش تعمیرکاران
رام مهندسی (ENG) فلش رام ENG مخصوص همان مدل پورت Diag معمولاً فعال است
کد سرویس فقط برخی مدل‌های قدیمی‌تر در بیشتر گوشی‌های جدید کار نمی‌کند
ابزارهای تخصصی تعمیرات نسبت به مدل گاهی بدون روت فعال می‌کنند

در گوشی روت‌شده، دستوری شبیه زیر در پنجرهٔ ADB Shell (بعد از su) پورت Diag را باز می‌کند. مقدار دقیق در برخی مدل‌ها فرق دارد:

setprop sys.usb.config diag,adb

پس از اجرای دستور، در Device Manager باید Qualcomm HS-USB Diagnostics همراه یک شمارهٔ COM دیده شود. توضیح رام مهندسی در مقالهٔ رام ENG چیست؟ آمده است.

پورت Diag دسترسی عمیقی به مودم می‌دهد. بعد از پایان کار، گوشی را ری‌استارت کنید تا پورت بسته شود و آن را با برنامه‌ها یا کامپیوترهای ناشناس وصل نکنید.

ابزارهای لازم

ابزار کاربرد نکته
QPST (شامل QFIL) بکاپ و ریستور QCN آموزش و دانلود در صفحهٔ QPST و QFIL
درایور کوالکام شناسایی پورت Diag و 9008 از صفحهٔ درایورهای موبایل
ADB فعال کردن Diag در گوشی روت‌شده همراه Platform Tools گوگل
ابزار ویرایش QCN خواندن و بررسی NV Items فقط برای متخصصان

برنامهٔ QPST Software Download هم تب Backup و Restore برای NV دارد که در برخی مدل‌ها بهتر از QFIL جواب می‌دهد. اگر یکی خطا داد، دیگری را امتحان کنید.

چرا QFIL هم برای فلش است و هم برای QCN؟

QFIL دو کار کاملاً متفاوت انجام می‌دهد که با دو پورت متفاوت کار می‌کنند. فلش فریمور با پورت 9008 در حالت EDL انجام می‌شود و گوشی خاموش است؛ اما بکاپ و ریستور QCN با پورت Diag و گوشی روشن. اشتباه رایج این است که کاربر گوشی را در EDL وصل می‌کند و انتظار دارد گزینهٔ QCN کار کند. قبل از شروع، نام پورت بالای برنامه را نگاه کنید: برای QCN باید کلمهٔ Diagnostics در آن باشد.

اگر کامپیوتر چند درایور قدیمی کوالکام دارد، گاهی پورت با نام اشتباه نمایش داده می‌شود. درایورهای قدیمی را از Device Manager حذف و نسخهٔ جدید را نصب کنید.

آموزش بکاپ QCN با QFIL

اینفوگرافیک مراحل بکاپ گرفتن QCN با QFIL
بکاپ QCN در چهار قدم
  1. فعال کردن پورت Diag
    با یکی از روش‌های بالا Diag را فعال و گوشی روشن را با کابل وصل کنید.
  2. بررسی پورت
    در Device Manager پورت Qualcomm HS-USB Diagnostics را پیدا کنید.
  3. اجرای QFIL
    QFIL را با دسترسی مدیر اجرا کنید. بالای برنامه باید همان پورت Diagnostics دیده شود.
  4. باز کردن ابزار QCN
    از منوی Tools گزینهٔ QCN Backup Restore را انتخاب کنید.
  5. انتخاب پورت و بکاپ
    پورت را انتخاب کنید و روی Backup QCN بزنید.
  6. ذخیرهٔ فایل
    فایل در پوشهٔ پیش‌فرض QPST ذخیره می‌شود. آن را با IMEI همان گوشی نام‌گذاری و در دو جای امن نگه دارید.

برخی گوشی‌ها هنگام بکاپ رمز SPC (کد برنامه‌نویسی سرویس) می‌خواهند که در بیشتر گوشی‌ها پیش‌فرض آن 000000 است. اگر رمز رد شد، دست نزنید؛ تلاش‌های اشتباه زیاد ممکن است دسترسی را قفل کند.

آموزش ریستور QCN

  1. آماده کردن فایل
    فایل QCN همان گوشی را آماده کنید و IMEI داخل نام فایل را با برچسب گوشی مقایسه کنید.
  2. فعال کردن Diag
    مانند بکاپ، پورت Diag را فعال و گوشی را وصل کنید.
  3. ابزار QCN در QFIL
    از Tools › QCN Backup Restore، فایل را با Browse انتخاب کنید.
  4. ریستور
    روی Restore QCN بزنید و تا پایان صبر کنید.
  5. ری‌استارت
    گوشی را ری‌استارت کنید و IMEI را با کد *#06# بررسی کنید.

اگر بعد از ریستور IMEI برنگشت

گاهی بعد از ریستور، IMEI درست است اما آنتن نمی‌دهد، یا هنوز خالی است. علت می‌تواند ناسازگاری فایل با نسخهٔ مودم، آسیب پارتیشن persist یا خرابی سخت‌افزاری باشد. در گوشی‌هایی که بخش مودم به‌هم ریخته، ابتدا ریست EFS و سپس ریستور QCN انجام می‌شود. برای شیائومی، سرویس ترمیم سریال شیائومی هم در دسترس است.

QCN در گوشی‌های شیائومی؛ نکات ویژه

بیشتر درخواست‌های QCN در بازار ایران مربوط به شیائومی، ردمی و پوکوهای کوالکام است. این برند چند ویژگی دارد که کار را کمی متفاوت می‌کند:

  • بسته بودن Diag: در نسخه‌های جدید HyperOS و MIUI، پورت Diag بدون روت یا رام مهندسی باز نمی‌شود و کدهای سرویس قدیمی دیگر کار نمی‌کنند.
  • اهمیت persist: در شیائومی بخشی از کالیبراسیون حسگرها و گاهی اطلاعات وای‌فای و بلوتوث در persist است؛ خرابی آن با QCN درست نمی‌شود.
  • دو سیم‌کارت: بیشتر مدل‌ها دو IMEI دارند و هر دو باید پس از ریستور بررسی شوند.
  • بوت‌لودر قفل: برای روت و فعال کردن Diag، ابتدا بوت‌لودر باید باز شود که خودش اطلاعات را پاک می‌کند؛ راهنمای آن در آنلاک بوت‌لودر شیائومی آمده است.

رام ENG چه کمکی می‌کند؟

رام مهندسی (ENG) نسخه‌ای از نرم‌افزار است که در خط تولید استفاده می‌شود و پورت Diag در آن معمولاً به‌صورت پیش‌فرض باز است. تعمیرکاران در برخی مدل‌ها برای بکاپ یا ترمیم مودم، موقتاً رام ENG فلش می‌کنند و بعد از پایان کار، رام رسمی را برمی‌گردانند. فایل‌های آن در رام ENG شیائومی موجود است.

روال پیشنهادی قبل از هر تعمیر نرم‌افزاری

اگر گوشی کوالکام سالم است و قرار است روی آن کار نرم‌افزاری (فلش، روت، رام غیررسمی یا ترمیم) انجام شود، این ترتیب ریسک از دست رفتن IMEI را تقریباً صفر می‌کند:

قدم کار خروجی
۱ یادداشت IMEI از برچسب جعبه و کد ستاره مربع صفر شش مرجع مقایسه
۲ بکاپ QCN از پورت Diag فایل QCN با نام IMEI
۳ بکاپ پارتیشن‌های modemst1، modemst2، fsg، fsc و persist فایل‌های img جدا
۴ ذخیره در دو مکان جدا کامپیوتر و فضای ابری
۵ انجام تعمیر یا فلش —
۶ بررسی IMEI و آنتن بعد از کار در صورت مشکل، ریستور

این بکاپ‌ها چند مگابایت بیشتر نیستند ولی ارزششان از کل اطلاعات گوشی بیشتر است. بکاپ اطلاعات شخصی هم جداگانه با راهنمای بکاپ کامل اندروید انجام شود.

مشکلات رایج و راه حل

مشکل علت احتمالی راه حل
پورت Diag دیده نمی‌شود Diag فعال نشده یا درایور نیست دستور را دوباره اجرا و درایور کوالکام را نصب کنید
QFIL پورت را نمی‌شناسد QFIL در حالت پورت 9008 است پورت Diag را در لیست بالای برنامه انتخاب کنید
خطای SPC یا رمز رمز سرویس متفاوت است تلاش اضافه نکنید؛ ابزار تخصصی
بکاپ خیلی کوچک یا خالی مودم کامل بالا نیامده چند دقیقه بعد از بوت دوباره امتحان کنید
ریستور موفق ولی بدون آنتن ناسازگاری یا خرابی persist بکاپ پارتیشن‌ها یا ترمیم تخصصی

واژه‌نامهٔ ساده

QCNفایل بکاپ اطلاعات NV مودم گوشی‌های کوالکام.
NV Itemsتنظیمات ماندگار مودم؛ هر کدام شماره و مقدار دارد.
Diagپورت سرویس مودم کوالکام برای ابزارهای تعمیر.
EFSفایل‌سیستم مودم که NV Items در آن ذخیره است.
modemstپارتیشن‌های نگهداری EFS در کوالکام.
persistپارتیشن تنظیمات حسگرها و کالیبراسیون‌ها.
SPCکد برنامه‌نویسی سرویس برای دسترسی به برخی تنظیمات مودم.
کالیبراسیونتنظیم کارخانه‌ای دقیق قطعات رادیو برای هر برد.

سوالات متداول

فایل QCN به زبان ساده چیست؟
بکاپ اطلاعات مودم گوشی کوالکام؛ شامل IMEI، کالیبراسیون آنتن و تنظیمات شبکه.
آیا QCN در گوشی‌های مدیاتک هم هست؟
خیر. در مدیاتک معادل آن NVRAM است و ابزارهای جدا دارد.
برای بکاپ QCN روت لازم است؟
در بیشتر گوشی‌های جدید برای فعال کردن پورت Diag روت یا رام مهندسی لازم است؛ برخی ابزارهای تخصصی بدون روت هم این کار را انجام می‌دهند.
می‌توانم QCN گوشی دیگری را روی گوشی خودم بنویسم؟
نه. IMEI تکراری و کالیبراسیون نادرست ایجاد می‌کند و از نظر قانونی هم مشکل‌ساز است.
آیا فلش رام QCN را پاک می‌کند؟
فلش معمولی نه؛ اما فلش ناقص، ریست EFS یا تیک خوردن پارتیشن‌های modemst ممکن است آن را خراب کند.
بعد از ریستور QCN آنتن ندارم؛ چرا؟
فایل ممکن است از نسخهٔ دیگر یا گوشی دیگر باشد، یا پارتیشن persist آسیب دیده باشد. ترمیم تخصصی لازم است.
QCN را کجا نگه دارم؟
در دو جای جدا، مثلاً کامپیوتر و فضای ابری، و با IMEI همان گوشی در نام فایل.
آیا سامسونگ‌های اسنپدراگون هم QCN دارند؟
از نظر فنی بله، اما سامسونگ اطلاعات اصلی را در پارتیشن EFS خودش نگه می‌دارد و ترمیم آن معمولاً با روش‌های مخصوص سامسونگ انجام می‌شود.

IMEI گوشی شیائومی شما خالی شده؟ سرویس ترمیم سریال شیائومی با IMEI اصلی خود گوشی و فایل‌های QCN را در فروشگاه ببینید.

ترمیم سریال شیائومی

مطالب و سرویس‌های مرتبط

پویا عابدین زاده
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *