QUALCOMM · QCN · NV · IMEI
فایل QCN؛ شناسنامهٔ مودم گوشیهای کوالکام
در گوشیهایی که پردازندهٔ کوالکام اسنپدراگون دارند، اطلاعاتی که گوشی را در شبکه «یکتا» میکند، یعنی IMEI، تنظیمات کالیبراسیون آنتن و صدها تنظیم دیگر مودم، در بخش جداگانهای از حافظه نگهداری میشود. فایل QCN نسخهٔ پشتیبان همین اطلاعات است که با ابزارهای کوالکام از گوشی خارج و در صورت نیاز دوباره روی آن نوشته میشود. اگر این اطلاعات خراب شود، گوشی با وجود سالم بودن سیستم، آنتن نمیدهد و IMEI آن خالی است. در این مقاله توضیح میدهیم QCN دقیقاً چه چیزی را نگه میدارد، چه فرقی با EFS و بکاپ پارتیشنها دارد، پورت Diag چیست و چطور فعال میشود، و بکاپ و ریستور QCN را قدمبهقدم با QFIL و QPST انجام میدهیم.

خلاصهٔ سریع: QCN فایل بکاپ اطلاعات NV مودم گوشیهای کوالکام است و IMEI، کالیبراسیون رادیو و تنظیمات شبکه را در خود دارد. برای بکاپ یا ریستور، گوشی باید روشن باشد و پورت Diagnostics (Diag) را به کامپیوتر بدهد؛ سپس در QFIL از منوی Tools › QCN Backup Restore استفاده میکنید. QCN هر گوشی مخصوص همان گوشی است؛ نوشتن QCN گوشی دیگر IMEI را تکراری و کالیبراسیون را خراب میکند. QCN را قبل از هر فلش، روت یا تعمیر نرمافزاری بگیرید.
فایل QCN چیست؟
مودم گوشیهای کوالکام برای کار کردن به صدها تنظیم نیاز دارد که به آنها NV Items (Non-Volatile Items) میگویند؛ یعنی اطلاعاتی که با خاموش شدن گوشی پاک نمیشوند. هر NV Item یک شماره و یک مقدار دارد؛ مثلاً یکی IMEI را نگه میدارد و دیگری مقدار کالیبراسیون یک باند فرکانسی را. فایل QCN (Qualcomm Calibration NV) خروجی همهٔ این اطلاعات در یک فایل است.

این اطلاعات کجای گوشی است؟
در حافظهٔ گوشیهای کوالکام چند پارتیشن کوچک مثل modemst1، modemst2، fsg و fsc وجود دارد که فایلسیستم مودم (EFS) را نگه میدارند و NV Items داخل آنها هستند. مودم هنگام روشن شدن این بخشها را میخواند. QCN در واقع «استخراج» محتوای منطقی همین بخشها از طریق پورت Diag است.
نوع پردازندهٔ گوشی را قبل از هر کاری مطمئن شوید. QCN فقط در پردازندههای کوالکام معنی دارد. اطلاعات بیشتر دربارهٔ پردازندههای اسنپدراگون در سایت کوالکام آمده است.
چه اطلاعاتی داخل QCN است؟
| دسته | نمونه | اگر خراب شود |
|---|---|---|
| شناسهها | IMEI سیم ۱ و ۲، MEID | IMEI خالی یا صفر و رد شدن در شبکه |
| کالیبراسیون رادیو | قدرت ارسال و دریافت هر باند | آنتن ضعیف یا قطع و وصل شدن |
| تنظیمات شبکه | باندهای فعال، حالتهای 2G تا 5G | عدم اتصال به 4G یا شبکهٔ خاص |
| تنظیمات اپراتور | پروفایلهای VoLTE و تنظیمات سیمکارت | کار نکردن VoLTE یا پیامک |
| تنظیمات سختافزاری | پیکربندی برد و بخشهای رادیویی | بیآنتنی کامل |
به همین دلیل QCN را «شناسنامهٔ مودم» مینامیم. سیستمعامل اندروید را میتوان با هر فلشی برگرداند، اما QCN برای هر گوشی جداگانه در کارخانه ساخته و کالیبره شده است. توضیح IMEI و ساختار آن در مقالهٔ IMEI چیست؟ آمده است.
چرا کالیبراسیون اینقدر مهم است؟
هیچ دو قطعهٔ رادیویی دقیقاً مثل هم ساخته نمیشوند. در کارخانه هر برد با دستگاههای اندازهگیری تست میشود و مقادیر اصلاحی آن (مثلاً اینکه برای رسیدن به قدرت مشخص، تقویتکننده چقدر باید کار کند) در NV ذخیره میشود. اگر این مقادیر از برد دیگری بیاید، گوشی ممکن است آنتن نشان دهد اما در عمل تماسها قطع شود یا مصرف باتری بالا برود.
فرق QCN با EFS، بکاپ پارتیشن و فایلهای دیگر
اصطلاحات این حوزه زیاد با هم قاطی میشوند. این جدول فرق آنها را نشان میدهد:
| اصطلاح | چیست؟ | کجا کاربرد دارد؟ |
|---|---|---|
| QCN | خروجی منطقی NV Items با پورت Diag | گوشیهای کوالکام؛ قابل ویرایش با ابزار تخصصی |
| EFS (کوالکام) | فایلسیستم مودم در پارتیشنهای modemst و fsg | بکاپ خام پارتیشنها در حالت EDL یا با روت |
| EFS سامسونگ | پارتیشن جدای سامسونگ برای IMEI و تنظیمات | حتی در سامسونگهای اسنپدراگون، ترمیم با روشهای مخصوص سامسونگ |
| NVRAM | بخش معادل در گوشیهای مدیاتک | مدیاتک؛ نه QCN |
| persist | پارتیشن تنظیمات حسگرها و کالیبراسیونهای دیگر | کوالکام؛ جدا از QCN |
بکاپ QCN بهتر است یا بکاپ پارتیشنها؟
هر دو. QCN مستقل از نسخهٔ نرمافزار است و روی فریمورهای مختلف همان گوشی قابل بازگردانی است. بکاپ خام پارتیشنهای modemst1، modemst2، fsg و fsc دقیقتر است اما گاهی به نسخهٔ مودم وابسته است. تعمیرکاران حرفهای قبل از کار هر دو را میگیرند.
در شیائومی پارتیشن persist هم اهمیت زیادی دارد؛ خرابی آن میتواند حسگر اثر انگشت، دوربین یا بلوتوث را از کار بیندازد. بکاپ آن را هم کنار QCN نگه دارید. راهنمای کامل بکاپ در بکاپ گوشی شیائومی آمده است.
چه وقت به QCN نیاز داریم؟
- قبل از فلش، روت یا نصب رام: بیمهای برای وقتی که اطلاعات مودم آسیب ببیند.
- بعد از Unknown Baseband یا IMEI صفر: بازگردانی QCN همان گوشی سریعترین راه برگشت آنتن است.
- بعد از ریست EFS: اگر بخش مودم پاک شده باشد، QCN سالم آن را برمیگرداند.
- مشکل در VoLTE یا باندها: گاهی بازگردانی QCN سالم تنظیمات بههمریخته را درست میکند.
- بعد از تعویض قطعه: در برخی تعمیرات برد، برگرداندن اطلاعات مودم لازم است.
نشانههای خرابی اطلاعات مودم و تشخیص آنها در مقالهٔ بیسباند چیست؟ و روشهای ترمیم در حل مشکل Unknown Baseband و IMEI آمده است.
پورت Diag چیست و چطور فعال میشود؟
بکاپ و ریستور QCN از طریق پورت Diagnostics (Diag) انجام میشود؛ پورتی که مودم روشن برای ارتباط با ابزارهای سرویس باز میکند. در حالت عادی این پورت به دلایل امنیتی بسته است و باید فعال شود:
| روش | شرط | نکته |
|---|---|---|
| دستور setprop در ADB با روت | گوشی روتشده | رایجترین روش تعمیرکاران |
| رام مهندسی (ENG) | فلش رام ENG مخصوص همان مدل | پورت Diag معمولاً فعال است |
| کد سرویس | فقط برخی مدلهای قدیمیتر | در بیشتر گوشیهای جدید کار نمیکند |
| ابزارهای تخصصی تعمیرات | نسبت به مدل | گاهی بدون روت فعال میکنند |
در گوشی روتشده، دستوری شبیه زیر در پنجرهٔ ADB Shell (بعد از su) پورت Diag را باز میکند. مقدار دقیق در برخی مدلها فرق دارد:
پس از اجرای دستور، در Device Manager باید Qualcomm HS-USB Diagnostics همراه یک شمارهٔ COM دیده شود. توضیح رام مهندسی در مقالهٔ رام ENG چیست؟ آمده است.
پورت Diag دسترسی عمیقی به مودم میدهد. بعد از پایان کار، گوشی را ریاستارت کنید تا پورت بسته شود و آن را با برنامهها یا کامپیوترهای ناشناس وصل نکنید.
ابزارهای لازم
| ابزار | کاربرد | نکته |
|---|---|---|
| QPST (شامل QFIL) | بکاپ و ریستور QCN | آموزش و دانلود در صفحهٔ QPST و QFIL |
| درایور کوالکام | شناسایی پورت Diag و 9008 | از صفحهٔ درایورهای موبایل |
| ADB | فعال کردن Diag در گوشی روتشده | همراه Platform Tools گوگل |
| ابزار ویرایش QCN | خواندن و بررسی NV Items | فقط برای متخصصان |
برنامهٔ QPST Software Download هم تب Backup و Restore برای NV دارد که در برخی مدلها بهتر از QFIL جواب میدهد. اگر یکی خطا داد، دیگری را امتحان کنید.
چرا QFIL هم برای فلش است و هم برای QCN؟
QFIL دو کار کاملاً متفاوت انجام میدهد که با دو پورت متفاوت کار میکنند. فلش فریمور با پورت 9008 در حالت EDL انجام میشود و گوشی خاموش است؛ اما بکاپ و ریستور QCN با پورت Diag و گوشی روشن. اشتباه رایج این است که کاربر گوشی را در EDL وصل میکند و انتظار دارد گزینهٔ QCN کار کند. قبل از شروع، نام پورت بالای برنامه را نگاه کنید: برای QCN باید کلمهٔ Diagnostics در آن باشد.
اگر کامپیوتر چند درایور قدیمی کوالکام دارد، گاهی پورت با نام اشتباه نمایش داده میشود. درایورهای قدیمی را از Device Manager حذف و نسخهٔ جدید را نصب کنید.
آموزش بکاپ QCN با QFIL

-
فعال کردن پورت Diagبا یکی از روشهای بالا Diag را فعال و گوشی روشن را با کابل وصل کنید.
-
بررسی پورتدر Device Manager پورت Qualcomm HS-USB Diagnostics را پیدا کنید.
-
اجرای QFILQFIL را با دسترسی مدیر اجرا کنید. بالای برنامه باید همان پورت Diagnostics دیده شود.
-
باز کردن ابزار QCNاز منوی Tools گزینهٔ QCN Backup Restore را انتخاب کنید.
-
انتخاب پورت و بکاپپورت را انتخاب کنید و روی Backup QCN بزنید.
-
ذخیرهٔ فایلفایل در پوشهٔ پیشفرض QPST ذخیره میشود. آن را با IMEI همان گوشی نامگذاری و در دو جای امن نگه دارید.
برخی گوشیها هنگام بکاپ رمز SPC (کد برنامهنویسی سرویس) میخواهند که در بیشتر گوشیها پیشفرض آن 000000 است. اگر رمز رد شد، دست نزنید؛ تلاشهای اشتباه زیاد ممکن است دسترسی را قفل کند.
آموزش ریستور QCN
-
آماده کردن فایلفایل QCN همان گوشی را آماده کنید و IMEI داخل نام فایل را با برچسب گوشی مقایسه کنید.
-
فعال کردن Diagمانند بکاپ، پورت Diag را فعال و گوشی را وصل کنید.
-
ابزار QCN در QFILاز Tools › QCN Backup Restore، فایل را با Browse انتخاب کنید.
-
ریستورروی Restore QCN بزنید و تا پایان صبر کنید.
-
ریاستارتگوشی را ریاستارت کنید و IMEI را با کد
*#06#بررسی کنید.
اگر بعد از ریستور IMEI برنگشت
گاهی بعد از ریستور، IMEI درست است اما آنتن نمیدهد، یا هنوز خالی است. علت میتواند ناسازگاری فایل با نسخهٔ مودم، آسیب پارتیشن persist یا خرابی سختافزاری باشد. در گوشیهایی که بخش مودم بههم ریخته، ابتدا ریست EFS و سپس ریستور QCN انجام میشود. برای شیائومی، سرویس ترمیم سریال شیائومی هم در دسترس است.
QCN در گوشیهای شیائومی؛ نکات ویژه
بیشتر درخواستهای QCN در بازار ایران مربوط به شیائومی، ردمی و پوکوهای کوالکام است. این برند چند ویژگی دارد که کار را کمی متفاوت میکند:
- بسته بودن Diag: در نسخههای جدید HyperOS و MIUI، پورت Diag بدون روت یا رام مهندسی باز نمیشود و کدهای سرویس قدیمی دیگر کار نمیکنند.
- اهمیت persist: در شیائومی بخشی از کالیبراسیون حسگرها و گاهی اطلاعات وایفای و بلوتوث در persist است؛ خرابی آن با QCN درست نمیشود.
- دو سیمکارت: بیشتر مدلها دو IMEI دارند و هر دو باید پس از ریستور بررسی شوند.
- بوتلودر قفل: برای روت و فعال کردن Diag، ابتدا بوتلودر باید باز شود که خودش اطلاعات را پاک میکند؛ راهنمای آن در آنلاک بوتلودر شیائومی آمده است.
رام ENG چه کمکی میکند؟
رام مهندسی (ENG) نسخهای از نرمافزار است که در خط تولید استفاده میشود و پورت Diag در آن معمولاً بهصورت پیشفرض باز است. تعمیرکاران در برخی مدلها برای بکاپ یا ترمیم مودم، موقتاً رام ENG فلش میکنند و بعد از پایان کار، رام رسمی را برمیگردانند. فایلهای آن در رام ENG شیائومی موجود است.
روال پیشنهادی قبل از هر تعمیر نرمافزاری
اگر گوشی کوالکام سالم است و قرار است روی آن کار نرمافزاری (فلش، روت، رام غیررسمی یا ترمیم) انجام شود، این ترتیب ریسک از دست رفتن IMEI را تقریباً صفر میکند:
| قدم | کار | خروجی |
|---|---|---|
| ۱ | یادداشت IMEI از برچسب جعبه و کد ستاره مربع صفر شش | مرجع مقایسه |
| ۲ | بکاپ QCN از پورت Diag | فایل QCN با نام IMEI |
| ۳ | بکاپ پارتیشنهای modemst1، modemst2، fsg، fsc و persist | فایلهای img جدا |
| ۴ | ذخیره در دو مکان جدا | کامپیوتر و فضای ابری |
| ۵ | انجام تعمیر یا فلش | — |
| ۶ | بررسی IMEI و آنتن بعد از کار | در صورت مشکل، ریستور |
این بکاپها چند مگابایت بیشتر نیستند ولی ارزششان از کل اطلاعات گوشی بیشتر است. بکاپ اطلاعات شخصی هم جداگانه با راهنمای بکاپ کامل اندروید انجام شود.
هشدار قانونی؛ QCN گوشی دیگر را ننویسید
در اینترنت فایلهای QCN زیادی برای مدلهای مختلف دستبهدست میشود. نوشتن QCN گوشی دیگر سه مشکل جدی دارد:
-
IMEI تکراریIMEI گوشی دیگری روی گوشی شما مینشیند؛ دو دستگاه با یک شناسه در شبکه.
-
خرابی کالیبراسیونکالیبراسیون رادیوی برد دیگر با سختافزار شما نمیخواند و آنتن ضعیف یا ناپایدار میشود.
-
مشکل قانونی و رجیستریدر ایران سامانهٔ همتا IMEI را با مشخصات ثبتشده مقایسه میکند و گوشی مسدود میشود.
تغییر IMEI به شمارهای غیر از شمارهٔ اصلی دستگاه در ایران و بسیاری از کشورها غیرقانونی است. تنها کار درست، برگرداندن IMEI اصلی همان گوشی است. توضیح بیشتر در رجیستری گوشی آمده است.
فایلهای QCN که در فروشگاه برای مدلهای مختلف ارائه میشوند، برای بازسازی ساختار تنظیمات مودم کاربرد دارند و پس از نوشتن، باید IMEI اصلی همان گوشی روی آن ترمیم شود. فهرست آنها در فایلهای QCN شیائومی قابل مشاهده است.
مشکلات رایج و راه حل
| مشکل | علت احتمالی | راه حل |
|---|---|---|
| پورت Diag دیده نمیشود | Diag فعال نشده یا درایور نیست | دستور را دوباره اجرا و درایور کوالکام را نصب کنید |
| QFIL پورت را نمیشناسد | QFIL در حالت پورت 9008 است | پورت Diag را در لیست بالای برنامه انتخاب کنید |
| خطای SPC یا رمز | رمز سرویس متفاوت است | تلاش اضافه نکنید؛ ابزار تخصصی |
| بکاپ خیلی کوچک یا خالی | مودم کامل بالا نیامده | چند دقیقه بعد از بوت دوباره امتحان کنید |
| ریستور موفق ولی بدون آنتن | ناسازگاری یا خرابی persist | بکاپ پارتیشنها یا ترمیم تخصصی |
واژهنامهٔ ساده
سوالات متداول
فایل QCN به زبان ساده چیست؟
آیا QCN در گوشیهای مدیاتک هم هست؟
برای بکاپ QCN روت لازم است؟
میتوانم QCN گوشی دیگری را روی گوشی خودم بنویسم؟
آیا فلش رام QCN را پاک میکند؟
بعد از ریستور QCN آنتن ندارم؛ چرا؟
QCN را کجا نگه دارم؟
آیا سامسونگهای اسنپدراگون هم QCN دارند؟
IMEI گوشی شیائومی شما خالی شده؟ سرویس ترمیم سریال شیائومی با IMEI اصلی خود گوشی و فایلهای QCN را در فروشگاه ببینید.



